جای بخیه‌ی سزارین؛ از مراقبت هفته‌های اول تا لیزر CO2 فرکشنال
زخم سزارین در شش هفتهی اول باید تمیز و خشک بماند و نشانه‌های عفونت جدی گرفته شود. از حدود هفتهی سوم تا چهارم، وقتی زخم کاملاً بسته شد، ژل یا ورق سیلیکون و محافظت از آفتاب کمک میکند. اگر بعد از چند ماه جای بخیه برجسته، قرمز یا فرورفته ماند، لیزر CO2 فرکشنال، میکرونیدلینگ یا برای اسکار برجسته تزریق کورتون بعد از معاینه بررسی میشود.
بیشتر مادرها چند هفته بعد از سزارین، وقتی درد کمتر شد، تازه به خود جای بخیه نگاه می‌کنند. خطی که بالای استخوان لگن است، در ماههای اول صورتی یا قرمز است، کمی سفت به نظر می‌رسد و گاهی خارش دارد. این‌ها بخشی از روند طبیعی ترمیم‌اند. زخم پوست حدود یک سال فرصت دارد تا بالغ شود؛ یعنی رنگ و برجستگی آن در این مدت به‌تدریج تغییر میکند.
در ری‌را درمان جای زخم‌ها را دکتر سیدمحمد باستانی انجام می‌دهد که با لیزر CO2 فرکشنال و درمان اسکار کار میکند. این مقاله بخشی از راهنمای کامل مراقبت‌های بعد از زایمان است.
شش هفتهی اول: تمیز، خشک و زیر نظر
راهنمای بیمارستان‌های خدمات سلامت انگلستان (NHS) برای مراقبت از زخم سزارین چند نکته‌ی ساده را تکرار میکند: زخم را روزانه با آب ولرم بشوی و با حوله‌ی تمیز به‌آرامی خشک کن، لباس زیر نخی و گشاد بپوش تا خط بخیه زیر کش لباس فشرده نشود، و از کرم یا پودر روی زخم باز خودداری کن مگر پزشک گفته باشد.
اگر قرمزی دور زخم بیشتر شد، ترشح بدبو یا چرکی دیدی، زخم باز شد، تب کردی یا درد به‌جای کم شدن بیشتر شد، باید همان روز با پزشک یا ماما تماس بگیری. این نشانه‌ها با درمان زیبایی ربطی ندارند و اول باید عفونت بررسی شود.
از هفتهی سوم تا ماه سوم: سیلیکون و آفتاب
وقتی زخم کاملاً بسته شد و دیگر هیچ دلمه یا ترشحی نداشت، معمولاً از هفتهی سوم تا چهارم، می‌توان مراقبت از خود اسکار را شروع کرد. راهنماهای بین‌المللی مدیریت اسکار، ژل یا ورق سیلیکون را خط اول پیشگیری از اسکار برجسته می‌دانند. سیلیکون رطوبت لایه‌ی سطحی پوست را تنظیم میکند و به آرام شدن تولید کلاژن کمک میکند. معمولاً چند ماه و هر روز استفاده میشود.
اگرچه جای سزارین معمولاً زیر لباس است، در استخر، ساحل یا لباس‌های کوتاه در معرض آفتاب قرار می‌گیرد. آفتاب روی اسکار تازه می‌تواند آن را تیره کند و این تیرگی گاهی ماه‌ها می‌ماند. پوشاندن یا ضدآفتاب کافی است.
ماساژ ملایم روی اسکار بسته‌شده هم برای نرمتر شدن آن پیشنهاد میشود. آن را بعد از اجازه‌ی پزشک و با فشار کم شروع کن.
چه وقت جای سزارین «مشکل» است؟
- اسکار برجسته (هیپرتروفیک): خط بخیه بالاتر از پوست می‌آید، قرمز و گاهی خارش‌دار است، اما از محدوده‌ی خود زخم بیرون نمی‌زند.
- کلوئید: اسکار از لبه‌های زخم فراتر می‌رود و بزرگتر میشود. در کسانی که سابقه‌ی کلوئید دارند شایع‌تر است. تفاوت کلوئید و اسکار برجسته
- اسکار فرورفته یا چسبیده: خط بخیه پایین‌تر از سطح پوست است یا پوست بالای آن مثل یک لبه آویزان میشود.
- تغییر رنگ: اسکار تیره‌تر یا روشن‌تر از پوست اطراف می‌ماند.
لیزر CO2 فرکشنال برای جای سزارین
لیزر CO2 فرکشنال ستون‌های بسیار ریزی در پوست ایجاد میکند و بدن در ترمیم آن‌ها کلاژن تازه می‌سازد. در اسکارهای برجسته یا ناصاف، این بازسازی می‌تواند بافت اسکار را نرمتر و همسطحتر کند. درمان لیزر CO2 روی جای سزارین در کارآزمایی‌های بالینی هم بررسی شده است. معمولاً چند جلسه با فاصله‌ی چند هفته لازم است و میزان بهبود از فردی به فرد دیگر فرق میکند. درباره‌ی خود دستگاه، مقاله‌ی لیزر CO2 فرکشنال و جلسه‌ی مشاوره را بخوان.
زمان شروع لیزر را پزشک بعد از معاینه تعیین میکند. بعضی پژوهش‌ها شروع زودتر روی اسکار تازه را بررسی کرده‌اند، اما در عمل اول باید زخم کاملاً ترمیم شده باشد و مادر از نظر عمومی آماده باشد.
کلوئید و اسکار برجسته: تزریق کورتون
برای اسکار برجسته یا کلوئید، تزریق کورتون داخل خود اسکار یکی از درمان‌های پایه است که در ری‌را هم انجام میشود. این تزریق معمولاً در چند نوبت با فاصله‌ی چند هفته انجام میشود و هدفش صاف‌تر و کم‌خارش‌تر کردن اسکار است. نازک شدن پوست یا روشن شدن رنگ محل تزریق از عوارض احتمالی آن است. به همین دلیل مقدار و فاصله‌ی تزریق باید دقیق تنظیم شود.
شیردهی و درمان جای سزارین
ژل سیلیکون، ماساژ و محافظت از آفتاب با شیردهی هیچ تداخلی ندارند. درباره‌ی لیزر و تزریق در دوران شیردهی، تصمیم با پزشک است. در مقاله‌ی درمان‌های زیبایی بعد از زایمان و در شیردهی این موضوع را جداگانه بررسی کرده‌ایم.
رزرو
اگر بیش از سه ماه از سزارین گذشته و جای بخیه هنوز برجسته، قرمز یا فرورفته است، وقت معاینه با دکتر سیدمحمد باستانی بگیر تا روش مناسب انتخاب شود. برای آشنایی با انواع دیگر اسکار، راهنمای جای عمل‌های جراحی را ببین.
بیشتر بدانید
- لیزر CO2 فرکشنال چیست و در جلسه‌ی مشاوره چه مواردی بررسی میشود؟
- پیش از انتخاب لیزر CO2 فرکشنال چه نکاتی را با پزشک مطرح کنیم؟
- تفاوت لیزر CO2 فرکشنال با روش‌های دیگر جوان‌سازی پوست چیست؟
- صفحه‌ی لیزر CO2 فرکشنال
- همه‌ی خدمات بارداری، شیردهی و کودک
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.