تیپ پوست فیتزپاتریک؛ چطور تشخیص بدهیم و در انتخاب لیزر و پارامتر به کار ببریم
تیپ پوست اولین عددی است که تکنسین پیش از هر جلسه در ذهن میگذارد. اشتباه در آن، همهی تنظیمهای بعدی را اشتباه میکند.
فهرست مطالب این مقاله (۱۰ بخش)
مقیاس فیتزپاتریک را توماس فیتزپاتریک برای پیشبینی واکنش پوست به آفتاب ساخت و در سال ۱۹۸۸ اعتبار شش تیپ آن را بررسی کرد. تیپ ۱ همیشه میسوزد و برنزه نمیشود و تیپ ۶ پوستی بسیار پررنگ است که تقریباً هرگز نمیسوزد. در لیزر موهای زائد، تیپ پوست تعیین میکند ملانین اپیدرم چقدر با ملانین مو رقابت میکند؛ پس روی انتخاب طول موج، فلوئنس، پهنای پالس و سرمایش اثر مستقیم دارد. تیپها با پرسش دربارهی واکنش به آفتاب و معاینه تعیین میشوند و تست پچ آن را کامل میکند. ستاره جمالی دورهی آموزش لیزر برگزار میکند.
هر جلسهی لیزر با یک تصمیم شروع میشود که مراجع معمولاً متوجهش نمیشود: تکنسین در ذهنش تیپ پوست او را تعیین میکند. این تصمیم چند ثانیه طول میکشد، اما همهچیز بعد از آن، از انتخاب طول موج تا مقدار انرژی، بر پایهی آن است. اگر تیپ پوست را یک درجه روشنتر از واقعیت تخمین بزنی، ممکن است انرژی بیشتری از توان پوست بدهی؛ اگر بیدلیل تیرهتر تخمین بزنی، ممکن است جلسه کماثر شود.
در این مقاله مقیاس فیتزپاتریک را از نگاه تکنسین لیزر بررسی میکنیم: از کجا آمده، تیپها چطور تعیین میشوند، چه محدودیتهایی دارد و چطور در انتخاب دستگاه و پارامتر به کار میرود. جای این موضوع در مسیر یادگیری را در راهنمای کامل آموزش لیزر ببین. این مقاله در مجموعهی آموزشی ستاره جمالی قرار دارد.
مقیاس فیتزپاتریک از کجا آمد؟
توماس فیتزپاتریک، پوستشناس آمریکایی، این مقیاس را ابتدا برای پیشبینی پاسخ پوست به نور فرابنفش در درمانهای نوری ساخت. او در مقالهای که در سال ۱۹۸۸ در مجلهی Archives of Dermatology منتشر شد، اعتبار و کاربردی بودن شش تیپ پوست را بررسی کرد. نکتهی مهم این است که این مقیاس بر پایهی واکنش پوست به آفتاب ساخته شده، یعنی اینکه پوست چقدر میسوزد و چقدر برنزه میشود؛ نه صرفاً رنگ ظاهری پوست.
شش تیپ پوست
- تیپ ۱: همیشه میسوزد و هرگز برنزه نمیشود؛ پوست بسیار روشن، اغلب با ککمک و موی روشن یا قرمز.
- تیپ ۲: معمولاً میسوزد و کمی برنزه میشود؛ پوست روشن.
- تیپ ۳: گاهی میسوزد و بهتدریج و یکنواخت برنزه میشود؛ پوست روشن تا گندمی.
- تیپ ۴: کم میسوزد و همیشه خوب برنزه میشود؛ پوست گندمی یا زیتونی.
- تیپ ۵: بهندرت میسوزد و بهسرعت تیره میشود؛ پوست قهوهای.
- تیپ ۶: تقریباً هرگز نمیسوزد؛ پوست بسیار پررنگ.
در کار روزانه در ایران، بخش بزرگی از مراجعان در تیپهای ۳ و ۴ قرار میگیرند و تیپ ۵ هم کم نیست. این یعنی تکنسین باید با تنظیمهای محتاطانهتر و طول موجهای بلندتر به خوبی آشنا باشد.
چطور تیپ پوست را تعیین کنیم؟
تعیین تیپ پوست ترکیبی از پرسیدن و دیدن است. چند پرسش ساده بیشترین اطلاعات را میدهد:
- اگر بدون ضدآفتاب یک ساعت در آفتاب تابستان بمانی، پوستت قرمز و دردناک میشود یا برنزه؟
- بعد از چند روز، چقدر تیره میشوی؟
- رنگ طبیعی پوستت در جاهایی که آفتاب نمیخورد، مثل داخل بازو، چیست؟
- رنگ چشم و موی طبیعیات چیست؟
- در چند هفتهی اخیر آفتاب گرفتهای، به سفر رفتهای یا از برنزهکننده استفاده کردهای؟
بعد معاینه میآید: مقایسهی رنگ ناحیهی درمان با ناحیهای که آفتاب نخورده، دیدن ککمک، لکها و تیرگیهای پس از التهاب. پرسش پنجم مهمترین است، چون پوست برنزهشده موقتاً مثل تیپ تیرهتر رفتار میکند.
محدودیتهای مقیاس فیتزپاتریک
این مقیاس ابزار مفیدی است اما بینقص نیست. اول اینکه بر اساس گزارش خود فرد از واکنش به آفتاب است و حافظهی آدمها همیشه دقیق نیست. پژوهشی در Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology نشان داده تیپی که افراد برای خودشان گزارش میکنند، همیشه با تیپی که ارائهدهندهی خدمت تعیین میکند یکی نیست. دوم اینکه مقیاس فقط رنگ را میسنجد، نه تمایل پوست به لک شدن پس از التهاب را؛ در حالی که در لیزر همین تمایل اهمیت زیادی دارد. پوستی که در ظاهر تیپ ۳ است اما سابقهی لک شدن پس از جوش یا زخم دارد، باید محتاطانهتر درمان شود. سوم اینکه فیتزپاتریک چیزی دربارهی مو نمیگوید و تصمیم لیزر به رنگ و ضخامت مو هم بستگی دارد.
تیپ پوست و انتخاب دستگاه
مرجع StatPearls که توصیههای لیزر را بر اساس تیپ فیتزپاتریک جمعبندی کرده، قاعدهی کلی را اینطور خلاصه میکند: در تیپهای روشنتر، طول موجهایی با جذب بیشتر در ملانین مثل الکساندرایت گزینهی خوبیاند؛ هر چه پوست تیرهتر شود، طول موجهای بلندتر مثل اندییگ ۱۰۶۴ ایمنترند. دایود در میانهی این طیف قرار میگیرد. انجمن پوست آمریکا هم دربارهی پوستهای رنگین یادآوری میکند که این پوستها در برابر تیرگی و روشن شدن پس از التهاب حساسترند. مقایسهی دستگاهها را در انواع لیزر موهای زائد از نگاه تکنسین و توضیح بیشتر برای مراجعان پوست تیره را در لیزر موهای زائد پوست تیره ببین.
ترکیب طول موجها هم راه دیگری است. پژوهشی در Lasers in Surgery and Medicine نشان داد در دستگاههایی که هر دو طول موج ۷۵۵ و ۱۰۶۴ را دارند، با تیرهتر شدن تیپ پوست سهم ۱۰۶۴ در ترکیب بیشتر میشود و این ترکیب برای موارد دشوار مثل پوست تیرهتر با موی روشنتر مفید بوده است.
تیپ پوست و پارامترها
- فلوئنس: در تیپهای تیرهتر از عدد محتاطانهتر شروع کن و با دیدن واکنش بالا ببر.
- پهنای پالس: در تیپهای تیرهتر پالس بلندتر به اپیدرم فرصت خنک شدن میدهد؛ منطقش در نظریهی فتوترمولیز انتخابی آمده است.
- سرمایش: در پوست تیره نقش محافظتی آن پررنگتر است.
- تست پچ: در تیپهای ۴ تا ۶ و هر پوست آفتابخورده، تست پچ و صبر برای دیدن واکنش اهمیت بیشتری دارد.
پژوهشی در Lasers in Medical Science که عارضههای لیزر موهای زائد و عوامل خطر آن را در یک مرکز پوست بررسی کرده، تیرهتر بودن پوست و آفتابخوردگی اخیر را از عوامل مرتبط با عارضه گزارش کرده است. پس تیپ پوست فقط یک برچسب در پرونده نیست؛ ابزاری برای پیشگیری است. اصول تنظیم انرژی را در تنظیم پارامترهای لیزر مفصلتر نوشتهایم.
تیپ پوست و مو با هم
تیپ پوست نیمی از تصویر است و نیم دیگر موست. بهترین ترکیب برای لیزر، پوست روشن با موی تیره و ضخیم است، چون اختلاف ملانین مو و پوست بیشترین مقدار را دارد. دشوارترین ترکیب، پوست تیره با موی روشن یا نازک است. تکنسین باید هر دو را کنار هم ببیند و در پرونده بنویسد.
تیپ پوست را در هر جلسه دوباره بسنج
یکی از اشتباههای رایج این است که تیپ پوست فقط در جلسهی اول ثبت شود و بعد فراموش شود. پوست در فصلهای مختلف فرق میکند. مراجعی که در زمستان تیپ ۳ بود، ممکن است بعد از تعطیلات تابستانی موقتاً مثل تیپ ۴ یا ۵ رفتار کند. برای همین در هر جلسه، پیش از تنظیم دستگاه، وضعیت آفتابخوردگی را بپرس و ببین و اگر تغییری هست، در پرونده بنویس. همین عادت ساده میتواند جلوی بسیاری از سوختگیها و لکها را بگیرد و ادامهی دورهی ۸ تا ۱۰ جلسهای را امنتر کند.
آموزش تشخیص تیپ پوست با ستاره جمالی
ستاره جمالی، تکنسین لیزر ریرا با بیش از ده سال سابقه، دورهی آموزش لیزر برگزار میکند. برای اطلاع از دوره، از صفحهی تماس ریرا پیام بده.
اگر مراجع هستی و میخواهی بدانی پوست تو برای لیزر چه شرایطی دارد، لیزر موهای زائد در ریرا را ببین یا از فرم رزرو مشاوره درخواست بفرست.
بیشتر بدانید
- لیزر موهای زائد چگونه انجام میشود و در جلسهی مشاوره چه چیزهایی بررسی میشود؟
- پیش از لیزر موهای زائد چه سؤالهایی از مرکز درمانی بپرسیم؟
- مراقبتهای پیش و پس از لیزر موهای زائد را از کجا و چگونه دریافت کنیم؟
- صفحهی لیزر موهای زائد بانوان
- همهی خدمات لیزر
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمیگیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.
پرسشهای پرتکرار
مقیاس فیتزپاتریک چیست؟
دستهبندی ششگانهی پوست بر اساس اینکه چقدر در آفتاب میسوزد و چقدر برنزه میشود؛ از تیپ ۱ که همیشه میسوزد تا تیپ ۶ که تقریباً هرگز نمیسوزد.
چرا تیپ پوست در لیزر مهم است؟
چون تعیین میکند ملانین اپیدرم چقدر با ملانین مو بر سر جذب نور رقابت میکند و بنابراین روی انتخاب طول موج، انرژی، پالس و سرمایش اثر دارد.
پوست برنزه را چطور باید در نظر گرفت؟
پوست برنزه موقتاً مثل تیپ تیرهتر رفتار میکند. باید تنظیم را محتاطانهتر کرد یا جلسه را تا روشن شدن پوست عقب انداخت.
کدام لیزر برای تیپهای تیره ایمنتر است؟
معمولاً اندییگ ۱۰۶۴ نانومتر، چون ملانین اپیدرم آن را کمتر جذب میکند.
ستاره جمالی کیست و آموزش لیزرش چطور است؟
ستاره جمالی تکنسین لیزر موهای زائد ریراست؛ کارشناسی روانشناسی و مدرک تکنسین لیزر سلامت لوتوس دانشگاه شهید بهشتی دارد و بیش از ده سال با لیزر کار کرده است. او دورهی آموزش لیزر هم برگزار میکند؛ برای آگاهی از شرایط دوره از صفحهی تماس ریرا یا صفحهی معرفی او بپرس.
- The validity and practicality of sun-reactive skin types I through VI (Fitzpatrick, Arch Dermatol 1988) — PubMed
- Laser Fitzpatrick Skin Type Recommendations — StatPearls, NCBI Bookshelf (NIH)
- Skin of color: skin care — American Academy of Dermatology
- Hair Removal With Blended 755/1064 nm Laser Energy (Lasers Surg Med 2021) — PubMed
- Laser hair removal complications and associated risk factors — PubMed
- Long-pulsed Nd:YAG laser vs. intense pulsed light for hair removal in dark skin: a randomized controlled trial (Br J Dermatol 2012) — PubMed
اگر سؤالت دربارهی شرایط خودت است، مشاورهی اول رایگان است؛ کارشناس ریرا تماس میگیرد و وقت معاینه را هماهنگ میکند.
صفحهی خدمت و رزرو مشاوره