چرخهی رشد مو و لیزر؛ علم پشت جوابگرفتن و چرا ۸ تا ۱۰ جلسه
لیزر فقط موهایی را خوب هدف میگیرد که در فاز رشدند. وقتی چرخهی رشد مو را بشناسی، تعداد و فاصلهی جلسهها معنی پیدا میکند.
فهرست مطالب این مقاله (۱۱ بخش)
هر فولیکول مو چرخهای از فاز رشد (آناژن)، فاز گذار (کاتاژن) و فاز استراحت (تلوژن) را طی میکند. لیزر بیشترین اثر را روی موی آناژن دارد، چون در این فاز ساقهی پررنگدانه به بخشهای فعال فولیکول وصل است و گرما به هدف میرسد. در هر زمان فقط بخشی از موهای یک ناحیه در آناژناند و نسبت و طول این فازها در صورت و بدن فرق دارد. برای همین لیزر موهای زائد ۸ تا ۱۰ جلسه با فاصلهی منظم لازم دارد و جلسهی زودتر یا دیرتر از موعد، اثر کمتری دارد.
«چرا باید اینهمه جلسه بیایم؟ نمیشود با انرژی بیشتر یکباره تمامش کرد؟» این سؤالی است که سحر میرزاخانی، تکنسین لیزر موهای زائد ریرا، تقریباً هر هفته میشنود. جوابش در یک بخش ساده از زیستشناسی پوست است: چرخهی رشد مو. وقتی این چرخه را بشناسی، میفهمی چرا تعداد جلسهها و فاصلهی بین آنها اتفاقی نیست و چرا هیچ دستگاهی نمیتواند این مسیر را میانبر بزند.
فولیکول مو؛ کارخانهای که خاموش و روشن میشود
هر تار مو از یک فولیکول رشد میکند؛ ساختاری لولهای در پوست که در انتهایش پیاز مو و پاپیلای درمی قرار دارد. پاپیلا با رگهای خونی تغذیه میشود و به سلولهای پیاز علامت میدهد که تقسیم شوند و ساقهی مو را بسازند. کمی بالاتر، در دیوارهی فولیکول، ناحیهای به نام «برآمدگی» (bulge) هست که سلولهای بنیادی فولیکول در آن قرار دارند و در شروع هر چرخهی تازه نقش دارند. کلیولند کلینیک فولیکول را ساختاری زنده توصیف میکند که در طول عمر بارها از رشد به استراحت و دوباره به رشد میرود.
رنگدانهی ملانین که رنگ مو را میسازد، در پیاز تولید میشود و در ساقه جمع میشود. همین ملانین هدف نور لیزر است؛ نور را جذب میکند، داغ میشود و گرما را به بافت اطراف، یعنی پیاز و ناحیهی برآمدگی، میرساند.
سه فاز چرخهی رشد
مروری در مجلهی Journal of Clinical Medicine (۲۰۲۳) چرخهی مو را اینطور شرح میدهد:
- آناژن (فاز رشد): پیاز فعال است، ساقه بلند میشود و رنگدانهی فراوانی دارد. مدت این فاز در پوست سر میتواند سالها باشد، اما در موهای بدن و صورت معمولاً چند هفته تا چند ماه است.
- کاتاژن (فاز گذار): چند هفتهی کوتاه که در آن پیاز جمع میشود، تولید رنگدانه میایستد و مو از منبع تغذیهاش جدا میشود.
- تلوژن (فاز استراحت): موی کهنه در جایش میماند یا میریزد، تا وقتی فولیکول دوباره وارد آناژن شود و تار تازهای بسازد.
نکتهی کلیدی این است که فولیکولهای یک ناحیه همزمان نیستند. هر کدام ساعت خودش را دارد؛ وقتی یکی در اوج رشد است، کناریاش ممکن است در استراحت باشد.
چرا لیزر روی موی آناژن بیشترین اثر را دارد؟
در فاز آناژن سه چیز با هم جمع است: ساقهی مو پر از ملانین است، این ساقه به پیاز فعال وصل است و پیاز به ناحیهی سلولهای بنیادی نزدیکتر است. پس گرمایی که از ملانین برمیخیزد، دقیقاً به همان جایی میرسد که باید آسیب ببیند. مرور StatPearls دربارهی لیزر موهای زائد هم توضیح میدهد که موهای در فاز رشد بیشترین حساسیت را به لیزر دارند.
در فاز تلوژن، ساقه از پیاز جدا شده و رنگدانهاش کم است. لیزر شاید ساقهی کهنه را داغ کند، اما گرما به بخشهایی که چرخهی بعدی را میسازند بهخوبی نمیرسد. این فولیکول بعدها دوباره بیدار میشود و مو میدهد؛ مگر اینکه در یکی از جلسههای بعدی، وقتی در آناژن است، هدف قرار گیرد.
از چرخه تا تعداد جلسه: ۸ تا ۱۰
اگر در هر جلسه فقط بخشی از فولیکولها در آناژن باشند، هر جلسه فقط سهمی از کل ریشهها را هدف میگیرد. جلسهی بعدی که در زمان درست انجام شود، گروه تازهای را که وارد فاز رشد شدهاند میگیرد، و همینطور تا جایی که بیشتر فولیکولها دستکم یک بار در فاز مناسب هدف قرار گرفته باشند. برای همین برنامهی پایهی لیزر موهای زائد ۸ تا ۱۰ جلسه است.
پژوهشی که در Journal of Drugs in Dermatology نقش تعداد جلسهها را با لیزر الکساندرایت ۷۵۵ نانومتر بررسی کرد، نشان داد کاهش مو با بیشتر شدن جلسهها بیشتر و پایدارتر میشود. مایو کلینیک و انجمن پوست آمریکا هم هر دو تأکید میکنند که برای کاهش ماندگار مو، چند جلسه لازم است. اینکه کاهش ماندگار دقیقاً یعنی چه را در ماندگاری لیزر موهای زائد؛ پاسخ علمی توضیح دادهایم.
چرا با انرژی بیشتر نمیشود جلسهها را کم کرد؟
چون مشکل کمبود انرژی نیست، مشکل زمان است. فولیکولی که امروز در تلوژن است، با هر مقدار انرژی هم هدف خوبی نیست؛ و بالا بردن انرژی فقط خطر سوختگی، تاول و تغییر رنگ پوست را زیاد میکند. انرژی باید برای پوست و موی همان ناحیه درست باشد، نه بیشترین مقدار ممکن. انتخاب درست انرژی و تکنیک را در «تکنیک حرکتی در برابر تکپالس» توضیح دادهایم.
چرا فاصلهی جلسهها برای صورت و بدن فرق دارد؟
طول آناژن و تلوژن در هر ناحیه متفاوت است. موهای صورت چرخهی کوتاهتری دارند و زودتر دوباره به فاز رشد میرسند؛ موهای پا و بدن چرخهی طولانیتری دارند. به همین دلیل فاصلهی جلسهها برای صورت معمولاً کوتاهتر و برای بدن بلندتر است. در جلسههای پایانی که موها کمپشتتر شدهاند، فاصلهها معمولاً کمی بیشتر میشود.
دو اشتباه رایج اینجا پیش میآید:
- آمدن زودتر از موعد: بسیاری از فولیکولهایی که در جلسهی قبل در تلوژن بودند هنوز وارد آناژن نشدهاند و جلسه بخش زیادی از اثرش را از دست میدهد.
- دیر آمدن چندماهه: گروهی از فولیکولها یک چرخهی کامل را بدون هدف گرفتهشدن پشت سر میگذارند و مو دوباره پرپشتتر به نظر میرسد.
موچین و موم؛ دشمن چرخه
وقتی بین جلسهها مو را با موچین، موم یا اپیلاتور از ریشه میکشی، فولیکول هدفی برای لیزر ندارد؛ ساقهی رنگی که باید نور را جذب کند دیگر آنجا نیست. تراشیدن با تیغ یا استفاده از ماشین اصلاح ساقه را از سطح پوست کوتاه میکند اما ریشه را دستنخورده میگذارد، و برای همین بین جلسههای لیزر روش مناسب است. انجمن پوست آمریکا هم توصیه میکند در هفتههای قبل از جلسه موچین و موم کنار گذاشته شوند. مراقبتهای کامل در مراقبتهای قبل و بعد از لیزر آمده است.
هورمونها میتوانند ساعت چرخه را عوض کنند
هورمونهای مردانه (آندروژنها) میتوانند فولیکولهای کرکی ریز را به فولیکولهای پایانهای تبدیل کنند که موی ضخیم و تیره میسازند. یعنی در پرمویی هورمونی، فولیکولهایی وارد بازی میشوند که در شروع دوره اصلاً هدفی نبودند. برای همین در این شرایط ممکن است بیش از ۸ تا ۱۰ جلسه یا جلسههای نگهداری لازم شود و درمان علت هورمونی هم کنار لیزر اهمیت پیدا کند. جزئیاتش در «لیزر در پرمویی هورمونی و تخمدان پلیکیستیک» است.
چرا بعضی موها اصلاً جواب نمیدهند؟
موی سفید، خاکستری، بور روشن و قرمز ملانین کافی برای جذب نور ندارند. این موها هر چقدر هم در فاز رشد باشند، گرمای کافی تولید نمیکنند. برای آنها روش دیگری مثل الکترولیز مطرح است که پزشک دربارهاش راهنمایی میکند. عاملهای دیگری را که روی جوابگیری اثر دارند در جوابگیری لیزر به چه چیزهایی بستگی دارد مرور کردهایم.
با سحر میرزاخانی در ریرا
سحر میرزاخانی در جلسهی اول توضیح میدهد برای ناحیهای که لیزر میکنی فاصلهی جلسهها چقدر است و در هر جلسه تراکم و ضخامت موهای باقیمانده را میبیند تا اگر لازم شد، زمان جلسهی بعد جابهجا شود. برای نگاه کلی به همهی جنبههای لیزر، لیزر موهای زائد این روزها: قیمت، تکنیک، علم و جوابگیری را بخوان. اطلاعات خدمت در صفحهی لیزر موهای زائد در ریرا است و برای شروع دوره، از فرم درخواست نوبت لیزر پیام بفرست.
بیشتر بدانید
- لیزر موهای زائد چگونه انجام میشود و در جلسهی مشاوره چه چیزهایی بررسی میشود؟
- پیش از لیزر موهای زائد چه سؤالهایی از مرکز درمانی بپرسیم؟
- مراقبتهای پیش و پس از لیزر موهای زائد را از کجا و چگونه دریافت کنیم؟
- صفحهی لیزر موهای زائد بانوان
- همهی خدمات لیزر
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمیگیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.
پرسشهای پرتکرار
فاز آناژن چیست؟
فاز رشد فعال مو که در آن پیاز فعال است، ساقه رنگدانهی زیادی دارد و لیزر بیشترین اثر را روی فولیکول میگذارد.
چرا لیزر موهای زائد ۸ تا ۱۰ جلسه است؟
چون در هر زمان فقط بخشی از موها در فاز رشدند. با تکرار جلسهها در فاصلهی درست، فولیکولهای بیشتری در زمان مناسب هدف قرار میگیرند.
اگر زودتر از موعد جلسه بروم چه میشود؟
بسیاری از فولیکولها هنوز به فاز رشد نرسیدهاند و جلسه اثر کمتری دارد.
چرا فاصلهی جلسههای صورت کمتر از بدن است؟
چون چرخهی رشد موی صورت کوتاهتر است و فولیکولها زودتر دوباره وارد فاز رشد میشوند.
بین جلسههای لیزر موچین بزنم؟
نه. موچین و موم ریشه را برمیدارند و هدف لیزر را از بین میبرند. تیغ یا ماشین اصلاح مناسبتر است.
لیزر موهای زائد در ریرا با کیست؟
تکنسینهای آموزشدیدهی ریرا، از جمله سحر میرزاخانی با مدرک تخصصی لیزر و نزدیک به ۱۰ سال سابقه که فاصلهی جلسهها را برای هر ناحیه تنظیم میکند.
- Integrative and Mechanistic Approach to the Hair Growth Cycle and Hair Loss (J Clin Med, 2023) — PMC (NIH)
- Hair Follicle: Function, Structure & Associated Conditions — Cleveland Clinic
- The role of number of treatments in laser-assisted hair removal using a 755-nm alexandrite laser — Journal of Drugs in Dermatology
- Laser Hair Removal — StatPearls, NCBI Bookshelf (NIH)
- Laser hair removal — Mayo Clinic
- Laser hair removal: FAQs — American Academy of Dermatology
- Laser hair removal: Preparation — American Academy of Dermatology
اگر سؤالت دربارهی شرایط خودت است، مشاورهی اول رایگان است؛ کارشناس ریرا تماس میگیرد و وقت معاینه را هماهنگ میکند.
صفحهی خدمت و رزرو مشاوره