PRP صورت (پلاسمای غنی از پلاکت)؛ شواهد، روش و انتظار واقع‌بینانه
PRP از خون خود فرد تهیه می‌شود؛ خون سانتریفیوژ می‌شود تا پلاسمای سرشار از پلاکت جدا شود و سپس تزریق یا همراه میکرونیدلینگ روی پوست زده می‌شود. پلاکت‌ها عوامل رشدی آزاد می‌کنند که ترمیم و ساخت کلاژن را تحریک می‌کنند. مرورهای سیستماتیک بهبود بافت پوست، خطوط ریز و جای جوش را گزارش کرده‌اند، ولی روش‌های تهیه و مطالعات بسیار ناهمگون‌اند. معمولاً ۳ جلسه با فاصلهی یک ماه لازم است.
پلاسمای غنی از پلاکت یا PRP سال‌هاست در پزشکی ورزشی، ارتوپدی، دندان‌پزشکی و ترمیم زخم استفاده می‌شود. در پوست و زیبایی، PRP برای جوانسازی صورت، جای جوش، زیر چشم و ریزش مو به کار می‌رود. جذابیت آن تا حدی به این دلیل است که از خون خود فرد تهیه می‌شود و ماده‌ی خارجی وارد بدن نمی‌شود.
PRP چیست و چطور تهیه می‌شود؟
پلاکت‌ها سلول‌های کوچکی در خون‌اند که نقش اصلی آن‌ها در انعقاد خون و ترمیم بافت است. پلاکت‌ها هنگام فعال شدن، مجموعه‌ای از عوامل رشد آزاد می‌کنند که به سلول‌های ترمیم‌کننده پیام می‌دهند. برای تهیه‌ی PRP:
- مقدار کمی خون، معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ میلی‌لیتر، از ورید بازو گرفته می‌شود.
- خون در لوله‌های مخصوص استریل در دستگاه سانتریفیوژ چرخانده می‌شود تا اجزای آن بر اساس وزن جدا شوند.
- لایه‌ی پلاسمای سرشار از پلاکت جدا و برای تزریق یا استفاده‌ی موضعی آماده می‌شود.
کل این فرایند حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. نوع کیت، سرعت و زمان سانتریفیوژ و غلظت نهایی پلاکت‌ها بین مراکز متفاوت است و همین تفاوت یکی از دلایل ناهمگونی نتایج است.
PRP در صورت چطور استفاده می‌شود؟
- تزریق سطحی: در نقاط متعدد صورت، مشابه مزوتراپی، برای جوانسازی و بهبود کیفیت پوست.
- همراه میکرونیدلینگ: PRP روی پوست زده می‌شود و میکرونیدلینگ نفوذ آن را بیشتر می‌کند؛ رایج برای جای جوش و بافت پوست.
- زیر چشم: برای بهبود کیفیت پوست نازک و تیرگی خفیف این ناحیه.
شواهد علمی چه می‌گویند؟
یک «مرور سیستماتیک کاربرد PRP در جوانسازی صورت» در PubMed و یک «مرور مرورهای سیستماتیک» درباره‌ی همین موضوع، شواهد موجود را جمع‌بندی کرده‌اند. نتیجه‌ی کلی این است که PRP در بسیاری از مطالعات بهبود بافت پوست، خطوط ریز، رنگ پوست و جای جوش را نشان داده و عوارض آن عمدتاً خفیف و گذرا بوده است. در عین حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که:
- روش تهیه‌ی PRP در مطالعات بسیار متفاوت است.
- بسیاری از مطالعات کوچک‌اند و گروه کنترل مناسب ندارند.
- روش ارزیابی نتایج یکسان نیست.
بنابراین PRP روشی با شواهد امیدوارکننده ولی نه قطعی است. شواهد برای ترکیب PRP با میکرونیدلینگ در درمان جای جوش، نسبتاً قوی‌تر از سایر کاربردهاست.
چه کسانی کاندید مناسب‌اند؟
- افرادی که بافت ناصاف، منافذ باز یا جای جوش‌های خفیف تا متوسط دارند.
- کسانی که پوست کدر و خسته دارند و بهبود کیفیت کلی پوست را می‌خواهند.
- افرادی که ترجیح می‌دهند از ماده‌ای از بدن خودشان استفاده شود.
چه کسانی نباید PRP انجام دهند؟
- اختلالات پلاکتی یا انعقادی، کم‌خونی شدید
- مصرف داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت (هرگز بدون نظر پزشک معالج قطع نشود)
- عفونت فعال، تب یا بیماری حاد
- سرطان فعال، به‌ویژه سرطان‌های خونی
- بارداری و شیردهی
- عفونت پوستی یا آکنه‌ی ملتهب فعال در ناحیه
جلسه چطور انجام می‌شود؟
پس از خونگیری و آماده‌سازی PRP، پوست صورت ضدعفونی و با کرم بیحسی آماده می‌شود. سپس PRP با سوزن ظریف تزریق یا همراه میکرونیدلینگ استفاده می‌شود. کل جلسه حدود یک ساعت طول می‌کشد. نکته‌ی مهم ایمنی: تمام مراحل باید در سیستم بسته و استریل و با کیت یک‌بارمصرف انجام شود و خون هر فرد فقط برای خودش استفاده شود.
بعد از جلسه
قرمزی و تورم خفیف تا یکی دو روز طبیعی است. نقاط کوچک کبودی در محل‌های تزریق، به‌ویژه زیر چشم، ممکن است چند روز بماند. اگر PRP همراه میکرونیدلینگ انجام شده باشد، پوست مثل آفتاب‌سوختگی خفیف قرمز است و ممکن است چند روز پوسته بریزد.
مراقبت‌های پس از PRP
- تا چند ساعت صورت را نشوی تا PRP فرصت جذب داشته باشد (طبق توصیه‌ی پزشک).
- در روز اول آرایش نکن.
- تا ۴۸ ساعت از سونا، استخر، ورزش شدید و نوشیدنی الکلی پرهیز کن.
- ضدآفتاب منظم و مرطوب‌کننده‌ی ملایم استفاده کن.
- تا چند روز از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نظر پزشک استفاده نکن؛ ممکن است با فرایند التهابی مورد نیاز ترمیم تداخل کنند.
چند جلسه و چقدر ماندگار؟
معمولاً ۳ جلسه با فاصلهی ۴ تا ۶ هفته پیشنهاد می‌شود و سپس جلسه‌ی نگهدارنده هر ۶ تا ۱۲ ماه. نتیجه تدریجی است و طی چند هفته تا چند ماه پس از جلسه‌ها دیده می‌شود.
عوارض
چون PRP از خون خود فرد تهیه می‌شود، خطر حساسیت به خود ماده بسیار کم است. عوارض شایع شامل درد، قرمزی، تورم و کبودی در محل تزریق است. عفونت نادر است و عمدتاً با رعایت نکردن اصول استریل مرتبط است. خطر انتقال بیماری‌های خونی وجود ندارد، به شرط آنکه کیت‌ها یک‌بارمصرف باشند و خون هر فرد فقط برای خودش استفاده شود.
PRP در مقابل روش‌های دیگر
برای جای جوش، ترکیب PRP با میکرونیدلینگ یا لیزر فرکشنال گزینه‌ی رایجی است. برای حجم و چین عمیق، فیلر و محرک‌های کلاژن مناسب‌ترند. برای شلی پوست، روش‌های سفت‌کننده. PRP بیشترین ارزش را برای بهبود کیفیت کلی پوست و کمک به ترمیم دارد.
PRP زیر چشم؛ نکته‌های خاص
یکی از کاربردهای پرطرفدار PRP، بهبود کیفیت پوست زیر چشم است. پوست این ناحیه بسیار نازک است و تیرگی آن علت‌های مختلفی دارد: رنگدانه، عروق نمایان، گودی یا نازکی پوست. PRP ممکن است با بهبود ضخامت و کیفیت پوست، تیرگی ناشی از نازکی پوست را کمی بهتر کند، ولی برای گودی عمیق (که فیلر یا روش‌های دیگر لازم دارد) یا پف (که گاهی جراحی لازم دارد) مؤثر نیست. کبودی پس از تزریق زیر چشم شایع‌تر است، پس اگر مناسبت مهمی در پیش داری، دست‌کم دو هفته زودتر اقدام کن.
پرسش‌هایی که پیش از PRP بپرسی
- PRP با چه کیتی و چه روشی تهیه می‌شود و آیا کیت یک‌بارمصرف است؟
- برای مشکل پوست من، تزریق بهتر است یا ترکیب با میکرونیدلینگ؟
- چند جلسه لازم است و هزینه‌ی کل دوره چقدر است؟
- داروهایی که مصرف می‌کنم، تداخلی با PRP دارند؟
جمع‌بندی
PRP صورت روشی با خطر حساسیت بسیار کم و شواهد امیدوارکننده، به‌ویژه برای بهبود بافت پوست و جای جوش همراه میکرونیدلینگ، است. نتیجه‌ی آن تدریجی و ملایم است و به چند جلسه نیاز دارد. رعایت دقیق اصول استریل، کیت مناسب و انتظار واقع‌بینانه، کلید یک تجربه‌ی خوب است.
پیش از جلسه، فهرست داروها و مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنی همراه داشته باش؛ برخی مکمل‌ها مثل روغن ماهی و ویتامین E با دوز بالا هم ممکن است خطر کبودی را بیشتر کنند. قطع هر دارو یا مکمل فقط با نظر پزشک انجام شود.
PRP صورت در ری‌را
در ری‌را، PRP صورت با کیت‌های استریل و یک‌بارمصرف و پس از بررسی سابقه‌ی پزشکی و داروها انجام می‌شود. پزشک بسته به مشکل پوست، روش تزریق یا ترکیب با میکرونیدلینگ را انتخاب می‌کند.
بیشتر بدانید
- هایفو صورت؛ لیفت بدون جراحی با امواج فراصوت چطور کار می‌کند؟
- میکرونیدلینگ؛ از جای جوش تا منافذ باز، واقعاً چه کاری می‌کند؟
- مزوتراپی صورت؛ شواهد علمی، انتظار واقع‌بینانه و نکات ایمنی
- صفحه‌ی PRP صورت
- همه‌ی خدمات جوانسازی پوست
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته می‌شود.