طب بازسازی و جوانسازی پوست (رجنراتیو) چیست؟ از PRP و PDRN تا محرکهای کلاژن
طب بازسازی (رجنراتیو) در زیبایی مجموعهای از درمانهاست که بهجای فقط اضافه کردن حجم، سازوکارهای ترمیم پوست را تحریک میکند: PRP از خون خود فرد، پلینوکلئوتیدها و PDRN، محرکهای کلاژن مثل PLLA و کلسیم هیدروکسیآپاتیت، و فرآوردههای تازهتری مثل اگزوزوم. شواهد علمی این روشها یکسان نیست؛ بعضی پشتوانهی بیشتری دارند و بعضی هنوز در مرحلهی پژوهشاند.
تا چند سال پیش، جوانسازی صورت بیشتر به دو کار خلاصه میشد: کم کردن خطوط حالت با بوتاکس و پر کردن گودیها با فیلر. این دو هنوز جای خودشان را دارند، اما یک سؤال مهم بیجواب میماند: خود پوست چه؟ پوستی که کلاژنش کم شده، نازک و کدر است و ترمیمش کند شده، با پر شدن زیرش جوان نمیشود. طب بازسازی یا «رجنراتیو» دقیقاً از همینجا شروع میشود.
این مقاله را دکتر فرشته نجفی نوشته است که در ریرا درمانهای بازسازی و جوانسازی پوست را انجام میدهد. این مقاله بخشی از راهنمای کانتور و مدلینگ صورت است.
طب بازسازی در زیبایی یعنی چه؟
در پزشکی، طب بازسازی به روشهایی گفته میشود که توان طبیعی بدن برای ترمیم بافت را تقویت میکنند. در زیبایی پوست، این یعنی تحریک ساخت کلاژن و الاستین، بهبود خونرسانی و آبرسانی پوست و کمک به ترمیم آسیبهای ناشی از آفتاب و گذر زمان. یک مرور علمی تازه دربارهی دانش بازسازی در زیبایی، این حوزه را «آیندهی زیستی» درمانهای زیبایی توصیف میکند، اما همزمان یادآوری میکند که بخش زیادی از شواهد هنوز اولیه است.
روشهای اصلی و آنچه علم دربارهشان میگوید
PRP؛ پلاسمای غنی از پلاکت
در PRP صورت، مقداری از خون خود فرد گرفته میشود، با دستگاه جدا میشود و پلاسمای غنی از پلاکت به پوست برگردانده میشود. پلاکتها عوامل رشدی دارند که در ترمیم بافت نقش دارند. مرور مرورهای نظاممند دربارهی PRP در جوانسازی صورت نشان میدهد که بسیاری از مطالعهها بهبود بافت و خطوط ریز را گزارش کردهاند، اما روشهای تهیهی PRP بسیار متفاوت است و کیفیت شواهد یکسان نیست. مزیت مهم PRP این است که از بدن خود فرد است و خطر حساسیت به مادهی خارجی ندارد.
PDRN و پلینوکلئوتیدها
PDRN قطعههای DNA خالصشده است که معمولاً از ماهی تهیه میشود. پژوهشها نشان دادهاند این ماده در ترمیم بافت، کاهش التهاب و بهبود سد دفاعی پوست نقش دارد. مرورهای علمی استفاده از آن را بعد از لیزر و میکرونیدلینگ برای ترمیم سریعتر و همچنین برای بهبود کیفیت پوست بررسی کردهاند. بیشتر مطالعهها از کشورهای شرق آسیا هستند و تعداد کارآزماییهای بزرگ هنوز محدود است.
محرکهای کلاژن: PLLA و کلسیم هیدروکسیآپاتیت
PLLA (پلیاللاکتیک اسید) و کلسیم هیدروکسیآپاتیت مادههاییاند که بعد از تزریق، بدن را به ساخت کلاژن تازه تشویق میکنند. اثرشان یکشبه نیست؛ طی چند ماه و معمولاً در چند جلسه ظاهر میشود. مرور نظاممند PLLA در صورت، بهبود حجم و کیفیت پوست را گزارش کرده و هشدار میدهد که روش آمادهسازی و تزریق در کم کردن عارضهای مثل ندول اهمیت زیادی دارد. دربارهی کلسیم هیدروکسیآپاتیت هم مرورها نشان میدهند وقتی رقیقتر و در لایهی سطحیتر تزریق شود، بیشتر نقش «بازسازی کیفیت پوست» را دارد تا حجمدهی.
اگزوزوم و فرآوردههای سلولی
اگزوزوم وزیکولهای بسیار ریزی است که سلولها برای پیامرسانی ترشح میکنند. در سالهای اخیر فرآوردههای اگزوزوم، اغلب همراه با میکرونیدلینگ یا لیزر، برای جوانسازی و بهبود بافت پوست به کار رفتهاند. مرورهای علمی نتایج اولیهی امیدوارکنندهای گزارش کردهاند، اما مطالعهها کوچک و کوتاهمدتاند. FDA تا امروز هیچ فرآوردهی اگزوزوم تزریقی را تأیید نکرده و دربارهی فرآوردههای تأییدنشده هشدار داده است. دربارهی سلولهای بنیادی در مقالهی جوانسازی با سلولهای بنیادی مفصل نوشتهایم.
طب بازسازی جایگزین فیلر و بوتاکس است؟
نه دقیقاً. این روشها کارهای متفاوتی انجام میدهند. فیلر حجم ازدسترفته یا تکیهگاه ساختاری را برمیگرداند، بوتاکس حرکت عضلهای را که خط میسازد آرام میکند و درمانهای بازسازی کیفیت خود پوست را هدف میگیرند. در بسیاری از افراد، ترکیب سنجیدهی اینها نتیجهی طبیعیتری میدهد. مقالهی لیفت با حجم یا بازسازی پوست این تفاوت را با مثال توضیح میدهد.
چه کسانی از طب بازسازی بیشتر سود میبرند؟
- کسانی که پوستشان کدر، نازک یا بیطراوت شده اما افتادگی زیادی ندارند.
- کسانی که نمیخواهند حجم صورتشان تغییر کند و فقط کیفیت پوست برایشان مهم است.
- کسانی که بعد از لیزر یا میکرونیدلینگ دنبال ترمیم بهتر پوستاند.
- کسانی که در کنار کانتور صورت میخواهند پوست هم همپای ساختار بهتر شود.
محدودیتها را هم بدان
- اثر این درمانها تدریجی است و معمولاً به چند جلسه نیاز دارد.
- پاسخ افراد متفاوت است؛ سن، سیگار، آفتاب، خواب و تغذیه بر نتیجه اثر میگذارند.
- این روشها افتادگی شدید پوست را برطرف نمیکنند.
- کیفیت و منشأ فرآورده اهمیت زیادی دارد؛ از هر فرآوردهای که منشأ و مجوز روشن ندارد دوری کن.
طب بازسازی در ریرا
در ریرا، دکتر فرشته نجفی پیش از پیشنهاد هر درمان بازسازی، پوست را از نظر ضخامت، رنگ، بافت، حساسیت و سابقهی درمانهای قبلی معاینه میکند. برنامه ممکن است یک روش یا ترکیبی از PRP صورت، PDRN، مزوژل، محرکهای کلاژن یا اگزوزوم باشد. تعداد جلسهها، فاصلهی آنها، مراقبتهای بعد از درمان و انتظار واقعبینانه از نتیجه پیش از شروع توضیح داده میشود.
درمانهای بازسازی چطور ترکیب میشوند؟
در عمل، کمتر پیش میآید که فقط یک روش بازسازی برای همهی نیازهای پوست کافی باشد. یک برنامهی رایج این است که کار با روشی شروع شود که ترمیم و آبرسانی پوست را تقویت میکند و در کنار آن، برای سفتی و ضخامت پوست، یک محرک کلاژن در جلسههای جداگانه برنامهریزی شود. وقتی میکرونیدلینگ یا لیزر در برنامه است، روشهای ترمیمی ممکن است برای کمک به بهبود سریعتر پوست بعد از آن به کار بروند.
ترتیب و فاصلهی این جلسهها اهمیت زیادی دارد. اگر چند درمان بدون فاصلهی کافی پشت هم انجام شوند، پوست فرصت ترمیم پیدا نمیکند و خطر قرمزی و التهاب طولانی بیشتر میشود. برای همین برنامهی هر نفر با یک تقویم مشخص نوشته میشود و در جلسههای کنترل، بر اساس پاسخ پوست تغییر میکند.
عادتهایی که نتیجه را ماندگارتر میکنند
درمانهای بازسازی به پوست کمک میکنند خودش را ترمیم کند؛ اما اگر عاملهای آسیبزا ادامه داشته باشند، نتیجه زود از دست میرود. ضدآفتاب روزانه، خواب کافی، پرهیز از سیگار و قلیان و تغذیهای که پروتئین، سبزی و میوهی کافی داشته باشد، پایهی هر برنامهی جوانسازی است. در ریرا، در صورت نیاز مشاورهی تغذیه هم در کنار درمان پوست پیشنهاد میشود.
چه زمانی درمان بازسازی را عقب بیندازیم؟
- در دوران بارداری و شیردهی، بیشتر این روشها به بعد موکول میشوند.
- اگر روی پوست جوش فعال، تبخال یا عفونت هست، اول باید درمان شود.
- اگر داروی ضدانعقاد یا داروهایی که روی ایمنی اثر دارند مصرف میکنی، حتماً به پزشک بگو.
- اگر بهتازگی لیزر یا لایهبرداری عمیق داشتهای، فاصلهی لازم رعایت میشود.
رزرو
برای اینکه بدانی کدام درمان بازسازی برای پوست تو مناسبتر است، وقت معاینه با دکتر فرشته نجفی بگیر.
بیشتر بدانید
- PDRN (سالمون DNA) برای پوست؛ از پژوهشهای کره تا کلینیک
- هایفو صورت؛ لیفت بدون جراحی با امواج فراصوت چطور کار میکند؟
- میکرونیدلینگ؛ از جای جوش تا منافذ باز، واقعاً چه کاری میکند؟
- صفحهی PDRN
- همهی خدمات جوانسازی پوست
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمیگیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.
