مراقبت از جای بخیه در سال اول؛ ژل سیلیکون، آفتاب و ماساژ
اسکار تازه حدود یک سال طول میکشد تا بالغ شود. در این مدت، ژل یا ورق سیلیکون بعد از بسته شدن کامل زخم، محافظت از آفتاب و ماساژ ملایم، پایه‌ی مراقبت است. اگر اسکار برجسته، قرمز، خارش‌دار یا بزرگ‌تر شد، زودتر برای درمان مراجعه کن؛ درمان اسکار در ماه‌های اول معمولاً ساده‌تر است.
بعد از هر جراحی، چه زیبایی و چه درمانی، یک سؤال برای بیشتر افراد پیش می‌آید: «جای عملم چطور می‌شود؟» شکل نهایی اسکار به عوامل زیادی بستگی دارد: ژنتیک، محل برش، کشش پوست، روش بخیه و مراقبت‌های بعد از عمل. از این میان، مراقبت بعد از عمل بخشی است که در دست خود توست.
این مقاله را دکتر سیدمحمد باستانی نوشته است که در ری‌را درمان جای زخم و اسکار را انجام می‌دهد. این مقاله بخشی از راهنمای جای عمل‌های جراحی است.
اسکار چطور شکل می‌گیرد؟
وقتی پوست بریده می‌شود، بدن برای بستن آن کلاژن می‌سازد. این کلاژن تازه منظم پوست عادی را ندارد و به همین دلیل اسکار با پوست اطراف فرق دارد. ترمیم سه مرحله دارد: التهاب در روزهای اول، ساخت بافت تازه در هفته‌های بعد و بازسازی که تا حدود یک سال ادامه دارد. در این مرحله‌ی آخر، اسکار معمولاً از قرمز و برجسته به روشن، صاف و نرم تبدیل می‌شود.
هفته‌های اول: تا بسته شدن زخم
- دستورهای جراح را درباره‌ی پانسمان، شستشو و کشیدن بخیه دقیق اجرا کن.
- از کشش و فشار روی محل زخم پرهیز کن؛ کشش یکی از عوامل پهن شدن اسکار است.
- نشانه‌های عفونت، یعنی قرمزی رو به گسترش، ترشح، تب یا درد رو به افزایش، را جدی بگیر. عفونت احتمال اسکار بدتر را بیشتر میکند.
بعد از بسته شدن زخم: سیلیکون
راهنماهای به‌روز بین‌المللی مدیریت اسکار، ژل یا ورق سیلیکون را خط اول پیشگیری و درمان اسکار برجسته می‌دانند. سیلیکون با تنظیم رطوبت لایه‌ی سطحی پوست، به آرام شدن تولید کلاژن کمک میکند.
- از وقتی زخم کاملاً بسته شد و دلمهها افتادند، معمولاً دو تا سه هفته بعد از عمل، شروع کن.
- ورق سیلیکون را روزانه ساعت‌های زیادی بگذار؛ ژل را روزی دو بار به لایه‌ی نازک بزن.
- معمولاً حداقل دو تا سه ماه ادامه بده.
آفتاب: دشمن اسکار تازه
انجمن پوست آمریکا توصیه میکند اسکار تازه از آفتاب محافظت شود. آفتاب میتواند اسکار را تیره کند و این تیرگی گاهی ماه‌ها یا سال‌ها می‌ماند. پوشاندن با لباس یا ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ را تا یک سال ادامه بده.
ماساژ
بعد از بسته شدن کامل زخم و با اجازه‌ی جراح، ماساژ ملایم چرخشی روی اسکار، چند دقیقه در روز، میتواند به نرم‌تر شدن آن و جلوگیری از چسبیدن به بافت زیرین کمک کند.
نشانه‌های هشدار
- اسکار برجسته‌تر، قرمزتر یا سفت‌تر می‌شود.
- اسکار از محدوده‌ی برش فراتر می‌رود (احتمال کلوئید). اسکار برجسته و کلوئید
- خارش یا درد مداوم دارد.
- اسکار به بافت زیرین چسبیده و حرکت را محدود میکند.
در این شرایط زودتر مراجعه کن. درمان اسکار در ماه‌های اول، وقتی هنوز فعال است، معمولاً پاسخ بهتری دارد.
درمان در ری‌را
بسته به نوع اسکار، روش‌هایی مثل لیزر CO2 فرکشنال، میکرونیدلینگ، RF و برای اسکارهای برجسته تزریق کورتون داخل اسکار بررسی می‌شوند. این روش‌ها اسکار را پاک نمی‌کنند، اما می‌توانند آن را نرم‌تر، هم‌سطح‌تر و کم‌رنگ‌تر کنند.
تغذیه و ترمیم زخم
ترمیم زخم به پروتئین کافی، ویتامین C، روی و آهن نیاز دارد. در هفته‌های بعد از جراحی، رژیم سخت لاغری را کنار بگذار و در هر وعده منبع پروتئین داشته باش. کنترل قند خون در افراد دیابتی و ترک سیگار هم از مهم‌ترین عوامل ترمیم بهتر زخم‌اند.
سؤال‌هایی که در مشاوره بپرس
- از کی می‌توانم سیلیکون و ماساژ را شروع کنم؟
- با پوست و سابقه‌ی من، خطر اسکار برجسته چقدر است؟
- اگر اسکار برجسته شد، چه زمانی برای درمان مراجعه کنم؟
رزرو
اگر بعد از جراحی نگران شکل جای عملت هستی، وقت معاینه با دکتر سیدمحمد باستانی بگیر.
بیشتر بدانید
- لیزر CO2 فرکشنال چیست و در جلسه‌ی مشاوره چه مواردی بررسی می‌شود؟
- پیش از انتخاب لیزر CO2 فرکشنال چه نکاتی را با پزشک مطرح کنیم؟
- تفاوت لیزر CO2 فرکشنال با روش‌های دیگر جوانسازی پوست چیست؟
- صفحه‌ی لیزر CO2 فرکشنال
- همه‌ی خدمات جوانسازی پوست
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته می‌شود.