برداشتن خال، زائده، میلیا و میخچه؛ کدام ضایعه را چطور برداریم؟

تقریباً همه چند ضایعه‌ی کوچک روی پوست دارند: خال، زائده‌ی گوشتی گردن و زیر بغل، دانه‌های سفید ریز دور چشم یا میخچه‌ی کف پا. بیشتر این‌ها بی‌خطرند و برداشتنشان به دلیل زیبایی یا مزاحمت است. اما یک اصل همیشه ثابت است: اول معاینه، بعد برداشتن.

در ری‌را برداشتن ضایعات پوستی را دکتر سید محمد باستانی انجام می‌دهد. در این مقاله انواع رایج ضایعه‌ها، روش برداشتن هر کدام و نشانه‌هایی که باید جدی گرفته شوند را مرور می‌کنیم.

خال: مهم‌ترین ضایعه برای معاینه

خال‌ها تجمع سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست‌اند. بیشتر آن‌ها در تمام عمر بی‌خطر می‌مانند، اما ملانوما، خطرناک‌ترین سرطان پوست، گاهی از یک خال یا شبیه یک خال شروع می‌شود. آکادمی پوست آمریکا قاعده‌ی ساده‌ی ABCDE را برای شناخت خال مشکوک پیشنهاد می‌کند:

• A — عدم تقارن: دو نیمه‌ی خال شبیه هم نیستند.
• B — حاشیه: لبه‌ها نامنظم، دندانه‌دار یا محو.
• C — رنگ: چند رنگ در یک خال (قهوه‌ای، سیاه، قرمز، سفید یا آبی).
• D — قطر: بزرگ‌تر از حدود ۶ میلی‌متر (هرچند ملانوما کوچک‌تر هم می‌تواند باشد).
• E — تغییر: تغییر اندازه، شکل، رنگ، خارش یا خونریزی.

راهنمای S3 ملانوما در آلمان (AWMF) معاینه‌ی پوست توسط پزشک و استفاده از درموسکوپی را برای ارزیابی ضایعه‌های رنگدانه‌ای توصیه می‌کند و تأکید دارد که هر ضایعه‌ی مشکوک باید کامل برداشته و آسیب‌شناسی شود. برای همین در ری‌را خال مشکوک هرگز با لیزر یا سوزاندن سطحی برداشته نمی‌شود؛ چون این روش‌ها نمونه‌ای برای بررسی باقی نمی‌گذارند. اگر خالی ظاهر مشکوک داشته باشد، با برش کامل برداشته و برای پاتولوژی ارسال می‌شود، یا به متخصص پوست ارجاع داده می‌شود.

روش‌های برداشتن خال خوش‌خیم

برای خال‌هایی که در معاینه خوش‌خیم به نظر می‌رسند و به دلیل زیبایی یا مزاحمت (مثلاً گیر کردن به لباس یا تیغ) برداشته می‌شوند، دو روش رایج است: برش کامل با بخیه که برای خال‌های عمیق‌تر و هر جا نمونه لازم است انتخاب می‌شود، و برداشتن سطحی (shave) برای خال‌های برجسته‌ی کوچک. انتخاب روش به محل، اندازه و عمق خال بستگی دارد. MedlinePlus (کتابخانه‌ی ملی پزشکی آمریکا) توضیح می‌دهد که بعد از هر روش، جای کوچکی می‌ماند و مراقبت درست از زخم، ظاهر نهایی را بهتر می‌کند.

زائده‌ی پوستی (اسکین تگ)

زائده‌ها برجستگی‌های گوشتی نرمی هستند که بیشتر در گردن، زیر بغل، کشاله‌ی ران و پلک دیده می‌شوند. اصطکاک، افزایش وزن، بارداری و مقاومت به انسولین با آن‌ها مرتبط است. AAD آن‌ها را بی‌خطر می‌داند و برداشتن را با برش، انجماد یا سوزاندن کنترل‌شده ممکن می‌داند. این کار سریع و تقریباً بی‌درد با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. صفحه‌ی خدمت: برداشتن اسکین تگ.

میلیا

میلیا دانه‌های سفید و سفت ریزی هستند که بیشتر دور چشم و روی گونه‌ها دیده می‌شوند. این‌ها کیست‌های ریز پر از کراتین‌اند و با فشار دادن معمولی بیرون نمی‌آیند؛ دستکاری آن‌ها در خانه باعث زخم و جای ماندگار می‌شود. پزشک با سوزن یا تیغه‌ی استریل بسیار ظریف دهانه‌ی کوچکی ایجاد کرده و محتوا را خارج می‌کند. مرور StatPearls درباره‌ی ضایعه‌های خوش‌خیم پلک، همین روش را برای میلیا شرح می‌دهد. صفحه‌ی خدمت: برداشتن میلیا.

میخچه

میخچه ضخیم شدن پوست در نقطه‌ی فشار است؛ معمولاً روی انگشتان یا کف پا. برداشتن هسته‌ی سفت میخچه درد را فوراً کم می‌کند، اما اگر علت، یعنی کفش تنگ یا فشار نادرست، برطرف نشود، برمی‌گردد. در ری‌را همراه با برداشتن، توصیه‌های کفش و پد محافظ هم داده می‌شود. اگر دیابت داری، هرگز میخچه را در خانه نتراش و حتماً پزشک ببیند. صفحه‌ی خدمت: برداشتن میخچه.

قلم‌ها و کرم‌های خال‌بردار خانگی

سازمان غذا و داروی آمریکا درباره‌ی محصولات تأییدنشده‌ی «خال‌بردار و زائده‌بردار» که آنلاین فروخته می‌شوند هشدار داده است: این محصولات می‌توانند سوختگی عمیق، عفونت و اسکار دائمی ایجاد کنند و از آن مهم‌تر، ممکن است یک ملانوما را بدون تشخیص از سطح پوست پاک کنند و تشخیص را عقب بیندازند. همین هشدار در گزارش‌های منتشرشده در PMC هم تکرار شده است.

معاینه‌ی پوست و درموسکوپی

درموسکوپ ابزاری شبیه ذره‌بین با نور مخصوص است که ساختارهای زیر سطح پوست را نشان می‌دهد. با آن می‌توان الگوی رنگدانه‌ها و رگ‌های یک ضایعه را دید و خال خوش‌خیم را از ضایعه‌ی مشکوک بهتر تشخیص داد. راهنمای آلمانی ملانوما استفاده از درموسکوپی را در معاینه‌ی ضایعه‌های رنگدانه‌ای توصیه می‌کند، چون دقت تشخیص را نسبت به نگاه با چشم غیرمسلح بالا می‌برد. در ری‌را قبل از برداشتن هر خال، معاینه با دقت انجام می‌شود و اگر لازم باشد، عکس ضایعه برای مقایسه در آینده در پرونده ثبت می‌شود.

چه کسانی بیشتر باید پوستشان را بررسی کنند؟

• کسانی که تعداد زیادی خال (بیش از ۵۰ عدد) دارند.
• کسانی که خال‌های بزرگ یا نامنظم دارند.
• سابقه‌ی ملانوما در خود یا بستگان درجه‌ی یک.
• پوست روشن، چشم روشن و سابقه‌ی آفتاب‌سوختگی شدید در کودکی.
• سابقه‌ی استفاده از سولاریوم.

این افراد بهتر است ماهی یک بار پوست خود را در آینه بررسی کنند و سالی یک بار معاینه‌ی پوست شوند.

ضایعه‌هایی که نباید در کلینیک زیبایی برداشته شوند

اگر ضایعه‌ای در معاینه مشکوک به بدخیمی باشد، یا در محلی است که برداشتنش به جراحی تخصصی نیاز دارد (مثلاً لبه‌ی پلک یا نزدیک ساختارهای مهم)، به متخصص پوست یا جراح ارجاع داده می‌شود. هدف ما برداشتن سریع نیست؛ تشخیص درست و ایمنی توست.

سؤال‌هایی که قبل از برداشتن ضایعه بپرسی

• این ضایعه از نظر شما خوش‌خیم است؟ نیاز به بررسی آسیب‌شناسی دارد؟
• کدام روش برای این ضایعه و این محل مناسب‌تر است و چرا؟
• جای زخم چقدر خواهد بود و چطور کم‌رنگ‌تر می‌شود؟
• اگر دوباره رشد کرد، چه باید بکنم؟

ثبت عکس ضایعه قبل از برداشتن هم برای پیگیری‌های بعدی مفید است.

جمع‌بندی

بیشتر خال‌ها، زائده‌ها و میلیاها بی‌خطرند و برداشتنشان کار ساده‌ای است؛ اما ساده بودن کار نباید باعث شود مرحله‌ی معاینه حذف شود. قاعده‌ی ABCDE را به خاطر بسپار، هر خال تازه یا در حال تغییر را جدی بگیر، از محصولات خانگی خال‌بردار دوری کن و برای برداشتن هر ضایعه، روشی را انتخاب کن که در صورت نیاز امکان بررسی آسیب‌شناسی را باقی بگذارد. مراقبت درست از زخم و ضدآفتاب در ماه‌های بعد، جای برداشتن را کم‌رنگ نگه می‌دارد.

بعد از برداشتن

• تا ۲۴ ساعت پانسمان را خشک نگه دار؛ بعد روزی یک بار با آب و صابون ملایم بشوی.
• پماد تجویزشده را تا بسته شدن زخم بزن.
• اگر بخیه داری، زمان کشیدن بخیه را هماهنگ کن (صورت معمولاً ۵ تا ۷ روز).
• تا چند ماه روی محل ضدآفتاب بزن تا جای زخم تیره نشود.
• اگر جواب پاتولوژی لازم بود، پیگیری آن را فراموش نکن.

برای مشاوره و معاینه، وقت با دکتر سید محمد باستانی را از صفحه‌ی برداشتن خال رزرو کن.

بیشتر بدانید

• صفحه‌ی برداشت خال
• همه‌ی خدمات ضایعات پوستی

این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار