صورت با افزایش سن چه تغییری میکند؟ چهار لایهای که هر کدام درمان خودش را میخواهد
صورت در چهار لایه پیر میشود: استخوان صورت بهتدریج تحلیل میرود، چربی صورت که در بخشهای جداگانه قرار دارد کم و جابهجا میشود، رباطها و بافت نگهدارنده شلتر میشوند و پوست نازک و کمکلاژن میشود. درمان خوب لایهی درگیر را هدف میگیرد؛ گاهی تکیهگاه ساختاری، گاهی بازسازی پوست و اغلب ترکیبی از این دو.
وقتی عکسهای بیست سال پیش خودمان را نگاه میکنیم، اغلب نمیتوانیم دقیق بگوییم چه چیزی عوض شده. چینها بخشی از ماجرا هستند، اما تفاوت اصلی در شکل صورت است: گونهها پایینتر آمدهاند، شقیقهها گود شدهاند، خط فک نامشخص شده و زیر چشم سایه افتاده است. علم آناتومی در دو دههی اخیر نشان داده که این تغییرها از چند لایهی مختلف میآیند و هر لایه داستان خودش را دارد.
این مقاله را دکتر فرشته نجفی نوشته است که در ریرا کانتور و مدلینگ صورت و درمانهای بازسازی پوست را انجام میدهد. دانستن این لایهها کمک میکند بفهمی چرا پزشک گاهی بهجای تزریق در یک چین، ناحیهی دیگری را پیشنهاد میکند. این مقاله بخشی از راهنمای کانتور و مدلینگ صورت است.
لایهی اول: استخوان، داربست صورت
استخوانها شاید ثابتترین بخش بدن به نظر برسند، اما پژوهشها نشان دادهاند اسکلت صورت هم با افزایش سن تغییر میکند. مرور علمی منتشرشده دربارهی تغییرات اسکلت صورت توضیح میدهد که حفرهی چشم با گذر سالها بزرگتر میشود، بهخصوص در بخش بالایی-داخلی و پایینی-بیرونی؛ استخوان فک بالا به عقب میرود و لبهی کنار بینی عقبنشینی میکند؛ و فک پایین از نظر طول و ارتفاع کاهش پیدا میکند. نتیجه این است که بافت نرمی که روی این داربست قرار دارد، تکیهگاهش را از دست میدهد.
این تغییر توضیح میدهد چرا گودی زیر چشم، عمیق شدن خط خنده و نامشخص شدن خط فک اغلب با هم پیش میآیند. در درمان، گاهی بازگرداندن تکیهگاه در نقطهی استخوانی، مثلاً با فیلر گونه روی استخوان گونه یا فیلر چانه، اثر بیشتری از تزریق مستقیم در خود چین دارد.
لایهی دوم: چربی، بالشتکهایی که جابهجا میشوند
چربی صورت یک لایهی یکپارچه نیست. مطالعهی کلاسیک آناتومی چربی صورت نشان داد چربی زیر پوست در بخشهای جداگانهای قرار دارد که با دیوارههای نازک از هم جدا شدهاند: بخشهایی در پیشانی، اطراف چشم، گونه، کنار بینی و فک. این بخشها به یک شکل پیر نمیشوند. بعضی، مثل بخشهای عمقی میانهی صورت، زودتر حجم از دست میدهند و بعضی ممکن است پایین بیایند یا حتی پرتر شوند.
به همین دلیل صورت مسنتر اغلب یکنواخت «لاغر» نمیشود؛ بلکه در بعضی نقاط گود و در بعضی نقاط پرتر و افتاده دیده میشود. اگر بدون شناخت این بخشها همهجا حجم اضافه شود، همان نقاطی که پر بودهاند سنگینتر میشوند. در مدلینگ صورت، حجم فقط در بخشهایی برگردانده میشود که واقعاً کم شدهاند.
لایهی سوم: رباطها و بافت نگهدارنده
بین پوست و استخوان، رشتههای محکمی وجود دارد که مثل لنگر، بافت نرم را سر جایش نگه میدارند. با افزایش سن، این بافت نگهدارنده شلتر میشود و در کنار تحلیل استخوان و تغییر چربی، به پایین آمدن بافت کمک میکند. شیارهایی مثل خط زیر چشم یا خط ماریونت (کنار دهان رو به پایین) معمولاً جایی دیده میشوند که این لنگرها قرار دارند و بافت دو طرفشان تغییر کرده است.
برای افتادگیهایی که بیشتر از شل شدن بافت نگهدارنده و پوست میآیند، گاهی روشهایی مثل لیفت با نخ یا دستگاههای سفتکنندهی پوست بررسی میشوند و در افتادگی شدید، فقط جراحی پاسخ مناسب دارد. صادق بودن دربارهی همین مرزها بخشی از یک مشاورهی درست است.
لایهی چهارم: پوست
پوست بیرونیترین لایه است و بیشترین آسیب را از آفتاب، آلودگی، سیگار، کمخوابی و استرس میبیند. با افزایش سن، ساخت کلاژن و الاستین کم میشود، پوست نازکتر و خشکتر میشود، رنگدانهها نامنظم میشوند و ترمیم پوست کندتر میشود. این تغییرها با حجمدهی درمان نمیشوند؛ هدف درمانهای طب بازسازی و جوانسازی پوست همین لایه است. روشهایی مثل محرکهای کلاژن، PDRN، PRP صورت و فرآوردههای اگزوزوم برای بهبود کیفیت همین لایه به کار میروند.
چرا شناخت لایهها درمان را تغییر میدهد؟
یک مثال ساده: دو نفر با خط خندهی عمیق به مطب میآیند. در نفر اول، علت اصلی کاهش حجم میانهی صورت و تحلیل استخوان است؛ حمایت از گونه میتواند خط خنده را کمرنگتر کند. در نفر دوم، حجم گونه خوب است اما پوست نازک و خطوط ریز زیاد است؛ پر کردن خط خنده یا گونه فقط صورت را سنگین میکند و برنامهی بازسازی پوست انتخاب بهتری است. ظاهر مشکل یکی است، اما علتش و در نتیجه درمانش متفاوت است. مقالهی لیفت با حجم یا بازسازی پوست این دو مسیر را کنار هم مقایسه میکند.
چه کارهایی پیری لایهها را کندتر میکند؟
- ضدآفتاب روزانه، حتی در روزهای ابری و داخل ماشین؛ آفتاب عامل اصلی پیری زودرس پوست است.
- ترک سیگار و کم کردن قلیان؛ دود، خونرسانی و کلاژن پوست را آسیب میزند.
- خواب کافی و مدیریت استرس.
- پروتئین کافی در غذا و پرهیز از رژیمهای خیلی سخت و کاهش وزن سریع که حجم صورت را ناگهان کم میکند.
- مراقبت پوستی ساده و منظم: پاککنندهی ملایم، مرطوبکننده و در صورت تجویز پزشک، رتینوئید.
معاینه در ریرا
در ریرا، دکتر فرشته نجفی صورت را از روبهرو، نیمرخ و زاویهی سهرخ، در حالت استراحت و حرکت معاینه میکند و برای هر مراجع مشخص میکند کدام لایه بیشتر تغییر کرده است. برنامه ممکن است شامل کانتور صورت، فیلر شقیقه، فیلر گونه، فیلر چانه یا درمانهای بازسازی پوست باشد؛ یا اینکه نتیجه بگیرد فعلاً نیازی به تزریق نیست. نتیجهی هر فرد متفاوت است و هیچ روشی نتیجهی تضمینی ندارد.
زن و مرد یکسان پیر نمیشوند
الگوی تغییر صورت در زنان و مردان کمی متفاوت است. در بسیاری از زنان، تغییرهای هورمونی دوران یائسگی با کاهش سریعتر کلاژن پوست همراه است و پوست در چند سال اول بعد از یائسگی نازکتر و خشکتر میشود. در مردان، پوست معمولاً ضخیمتر است اما افتادگی خط فک و سنگینی بخش پایین صورت ممکن است بیشتر به چشم بیاید. ژنتیک، فرم استخوانبندی، میزان آفتابگیری در طول زندگی و تغییرهای وزن هم نقش زیادی دارند؛ برای همین دو نفر همسن ممکن است صورتهای بسیار متفاوتی داشته باشند.
عکسهای قدیمی، ابزار خوبی برای مشاوره
یکی از کارهای مفید پیش از جلسهی مشاوره این است که چند عکس از ده یا پانزده سال پیش خودت همراه داشته باشی. این عکسها به پزشک کمک میکنند ببیند ساختار طبیعی صورتت چه بوده و کدام بخش بیشتر تغییر کرده است. هدف برگرداندن صورت به بیستسالگی نیست؛ هدف این است که تغییرها به سمت هماهنگی با چهرهی خود فرد باشد، نه به سمت یک الگوی یکسان برای همه.
تغییرهایی که درمان پزشکی میخواهند
همهی تغییرهای صورت به گذر سن ربط ندارند. افتادگی ناگهانی یک طرف صورت، تورم مداوم یک ناحیه، زخمی که خوب نمیشود، یا خالی که شکل و رنگش تغییر کرده، باید اول از نظر پزشکی بررسی شوند. در معاینهی زیبایی هم اگر چنین نشانهای دیده شود، پیش از هر درمان زیبایی، ارجاع برای بررسی بیشتر انجام میشود.
رزرو
برای اینکه بدانی تغییرهای صورتت از کدام لایه است، وقت معاینه با دکتر فرشته نجفی بگیر.
بیشتر بدانید
- فیلر گونه؛ بازگرداندن حجم و فرم میانهی صورت
- بوتاکس چیست، چطور کار میکند و چه انتظاری از نتیجهاش داشته باشیم؟
- بوتاکس کلاسیک: پیشانی، بین ابروها و دور چشم؛ هر ناحیه چه تفاوتی دارد؟
- صفحهی فیلر گونه
- همهی خدمات تزریقات زیبایی
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمیگیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.
