«سبوم» یا کیست چربی؛ برجستگی‌ای که اسمش اشتباه بر سر زبان‌ها افتاده
کلمه‌ی «سبوم» در پزشکی یعنی چربی طبیعی پوست، اما در زبان روزمره به برجستگی گرد زیر پوست می‌گویند که از آن مادهی سفید و بدبو بیرون میآید. این برجستگی در بیشتر موارد کیست اپیدرموئید است، نه کیست چربی واقعی. اگر اذیت کند یا بارها ملتهب شود، در زمانی که ملتهب نیست با جراحی سرپایی و همراه با کیسه‌اش برداشته میشود.
در پزشکی «سبوم» نام چربی طبیعی پوست است؛ ماده‌ای که غدد چربی ترشح می‌کنند تا پوست و مو نرم بمانند. اما در زبان روزمره، «سبوم» یا «کیست چربی» به برجستگی گردی زیر پوست گفته میشود که گاهی با فشار، مادهی سفید پنیری و بدبو از آن بیرون میآید. مرور StatPearls توضیح می‌دهد که این برجستگی‌ها در بیشتر موارد کیست اپیدرموئید (کیست انکلوزیون اپیدرمی) هستند و اسم «کیست سباسه» برایشان معمولاً اشتباه است؛ مادهی داخلشان کراتین است، نه چربی.
اسمش هر چه باشد، برای مراجع یک چیز مهم است: برجستگی‌ای که گاهی ملتهب و دردناک میشود. در ری‌را این کیستها را دکتر عبدالله کوچکسرایی معاینه و برمی‌دارد. این مقاله بخشی از راهنمای برجستگی‌ها و ضایعات پوستی است.
چه شکلی است؟
- برجستگی گرد و سفت‌کشسان زیر پوست، از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر
- گاهی یک منفذ کوچک تیره در وسط
- بیشتر روی صورت، پشت گوش، گردن، پشت و قفسه‌ی سینه
- معمولاً بدون درد، مگر وقتی ملتهب شود
وقتی «سبوم» ملتهب میشود
کیستی که سال‌ها بی‌صدا بوده، ممکن است یک روز قرمز، گرم و دردناک شود. این اتفاق بیشتر وقتی می‌افتد که دیواره‌ی کیست پاره شود و محتوای آن به بافت اطراف نشت کند، یا وقتی کیست را فشار داده‌ایم. گاهی هم کیست عفونی میشود و به آبسه تبدیل میشود.
کیست ملتهب را نباید فشار داد. در این مرحله ممکن است لازم باشد التهاب کنترل شود یا اگر آبسه شده، با یک برش کوچک تخلیه شود. برداشتن کامل کیست معمولاً به بعد از فروکش کردن التهاب موکول میشود؛ چون در بافت ملتهب، جدا کردن کامل دیواره‌ی کیست سخت‌تر است.
چرا «کامل» برداشتن مهم است؟
کیست یک کیسه است. اگر فقط محتوایش خالی شود، کیسه سر جایش میماند و دوباره پر میشود. برای همین، فشار دادن یا تخلیه‌ی ساده، مشکل را حل نمی‌کند و کیست برمیگردد. در جراحی سرپایی، کیست همراه با دیوارهاش کامل بیرون آورده میشود تا احتمال برگشت کم شود.
روند جراحی سرپایی
- معاینه: اندازه، عمق، ملتهب بودن یا نبودن و نزدیکی به ساختارهای مهم بررسی میشود.
- بی‌حسی موضعی: فقط همان ناحیه بی‌حس میشود.
- برش کوچک: معمولاً در جهت خطوط طبیعی پوست، تا جای آن کمتر دیده شود.
- برداشتن کیسه: کیست با دیوارهاش جدا و بیرون آورده میشود.
- بخیه و پانسمان: مراجع همان روز به خانه می‌رود.
اگر ظاهر ضایعه معمولی نباشد، بعد از برداشتن برای بررسی آسیب‌شناسی فرستاده میشود.
بعد از جراحی
محل را طبق توصیه خشک و تمیز نگه دار، پانسمان را به‌موقع عوض کن و برای کشیدن بخیه مراجعه کن. کمی تورم در روزهای اول طبیعی است. اگر قرمزی گسترده، ترشح چرکی یا تب پیدا شد، خبر بده. MedlinePlus همین نشانه‌ها را برای عفونت پوست بعد از هر برش کوچک مهم می‌داند.
«سبوم» پشت گوش و روی صورت
پشت گوش، نرمه‌ی گوش، گونه و کنار بینی از جاهای رایج این کیستها هستند. روی صورت، ظاهر و جای برش اهمیت زیادی دارد. اگر کیست کوچک است، برداشتن آن پیش از بزرگ شدن، برش کوچک‌تر و جای زخم کم‌رنگ‌تری می‌گذارد. کیست‌هایی که چند بار ملتهب شده‌اند، معمولاً به بافت اطراف چسبیده‌اند و برداشتنشان کمی وقت‌گیرتر است؛ این یکی دیگر از دلیل‌هایی است که بهتر است برای برداشتن صبر نکنی تا کیست بارها ملتهب شود.
رادیوفرکانسی برای «سبوم»؟
کیست در عمق پوست است و با سوزاندن سطحی برداشته نمی‌شود. رادیوفرکانسی برای ضایعه‌های سطحی مناسب است؛ کیست باید با جراحی سرپایی و همراه با کیسه‌اش بیرون آورده شود.
رزرو
اگر «سبوم»ی داری که بارها ملتهب شده یا از نظر ظاهری اذیتت میکند، وقت معاینه با دکتر عبدالله کوچکسرایی بگیر. برای آشنایی با انواع دیگر کیست، مقاله‌ی کیست پوستی را بخوان.
بیشتر بدانید
- برداشتن خال، زائده، میلیا و میخچه؛ کدام ضایعه را چطور برداریم؟
- صفحه‌ی ضایعات و برجستگی‌های پوستی در ری‌را
- همه‌ی خدمات ضایعات پوستی
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.