بعد از جنگ ۱۲ روزه؛ ریزش مو و جوش‌هایی که چند ماه بعد پیدا شدند
ریزش مو بعد از یک دوره‌ی پرتنش معمولاً دو تا سه ماه بعد شروع میشود؛ برای همین خیلی‌ها ریزش پاییزی خود را به جنگ تابستان ربط نمی‌دهند. جوش، اگزما، پسوریازیس و کهیر هم ممکن است در هفته‌ها و ماه‌های بعد از استرس شدید شعله‌ور شوند. بیشتر این تغییرات موقتی‌اند، اما ریزشی که بیش از شش ماه طول بکشد یا نواحی بیمو داشته باشد، معاینه لازم دارد.
جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیر ۱۴۰۴ کوتاه بود، اما برای خیلی‌ها پرتنش‌ترین روزهای زندگی‌شان بود. بیدار شدن با صدای انفجار، نگرانی برای خانواده و بلاتکلیفی، بدن را در حالت آماده‌باش کامل نگه داشت. چند ماه بعد، خیلی‌ها با چیزی روبه‌رو شدند که انتظارش را نداشتند: ریختن موها و ناآرامی پوست.
این مقاله را دکتر عبدالله کوچکسرایی نوشته است و بخشی از کورتیزول با پوست و مو چه می‌کند است. دربارهی اثرات روانی همان روزها، مقاله‌ی جنگ ۱۲ روزه و سلامت روان را بخوان.
چرا ریزش مو با تأخیر شروع شد؟
هر تار مو چرخه‌ای از رشد، انتقال و استراحت دارد. یک شوک جسمی یا روانی شدید می‌تواند تعداد زیادی از موها را هم‌زمان از فاز رشد به فاز استراحت ببرد. فاز استراحت حدود سه ماه طول می‌کشد و در پایان آن، این موها با هم می‌ریزند. این حالت را تلوژن افلوویوم می‌نامند.
یعنی استرس تیرماه، ریزش مو را حدوداً در مهر و آبان نشان می‌دهد. به همین دلیل خیلی‌ها ریزش پاییزی را به «فصل ریزش» یا شامپوی جدید ربط می‌دهند. ریزش فصلی هم واقعی است، اما ریزش بعد از استرس معمولاً شدیدتر است. تلوژن افلوویوم؛ ریزش مو بعد از استرس
پوست بعد از جنگ
کورتیزول و هورمون‌های دیگر استرس، چربی پوست را بیشتر و سد پوستی را ضعیف‌تر می‌کنند و التهاب را تشدید می‌کنند. کم‌خوابی و تغذیه‌ی نامنظم آن روزها هم اثر را بیشتر کرده است. در نتیجه این مشکلات بعد از دوره‌های پرتنش شایع‌اند:
- جوش‌های دور فک و چانه، حتی در بزرگسالانی که سال‌ها جوش نداشتند
- شعله‌ور شدن اگزما و پسوریازیس
- کهیر و خارش بدون علت مشخص
- عادت به کندن پوست یا مو
پزشکان پوست در جنگ اوکراین هم گزارش کرده‌اند که بیماری‌های التهابی پوست در دوره‌ی جنگ تشدید شدند و رفتارهایی مثل کندن مو و دستکاری پوست شایع‌تر شدند. استرس و جوش و التهاب پوست
داده‌ی ایرانی چه می‌گوید؟
تا زمان نوشتن این مقاله، پژوهش منتشرشدهای دربارهی پوست و موی مردم ایران بعد از جنگ ۱۲ روزه پیدا نکردیم. سرمقاله‌ای در مجله‌ی روان‌پزشکی ایران به پیامدهای روانی این جنگ و لزوم توجه به آن پرداخته است. آنچه در این مقاله می‌گوییم بر اساس سازوکارهای شناخته‌شده‌ی استرس و تجربه‌ی جنگ‌های دیگر است، نه آمار اختصاصی ایران.
چه وقت ریزش مو طبیعی نیست؟
- بیش از شش ماه ادامه پیدا کرده است.
- نواحی گرد کاملاً بیمو دیده میشود. ریزش موی سکه‌ای
- فرق سر پهن‌تر شده یا خط رویش مو عقب رفته است.
- همراه با خستگی شدید، تغییر وزن یا اختلال قاعدگی است.
درمان
تلوژن افلوویوم ساده معمولاً بعد از برطرف شدن عامل استرس، در چند ماه خودبه‌خود بهتر میشود. اما اگر ریزش طولانی شده، اول کمبودهایی مثل آهن، ویتامین D و تیروئید بررسی می‌شوند. گاهی استرس، ریزش ارثی‌ای را که در حال شروع بوده آشکار می‌کند. در این شرایط ممکن است بعد از معاینه PRP مو یا مزوتراپی مو پیشنهاد شود.
مراقبت روزانه در این ماه‌ها
- موها را با شانه‌ی دندانه‌درشت و ملایم شانه کن و از کشیدن و بستن سفت پرهیز کن.
- برای پوست، شوینده‌ی ملایم و مرطوب‌کننده کافی است؛ این ماه‌ها زمان امتحان کردن محصولات تازه و قوی نیست.
- به جوش‌ها دست نزن؛ دستکاری، لک و اسکار می‌گذارد.
- ریزش روزانه را با دقت نشمار؛ این کار خودش استرس را بیشتر می‌کند. اگر نگرانی، عکس ماهانه از فرق سر بگیر و مقایسه کن.
رزرو
اگر ریزش مو یا مشکل پوستی‌ات بعد از تابستان شروع شده و هنوز ادامه دارد، وقت معاینه با دکتر عبدالله کوچکسرایی بگیر.
بیشتر بدانید
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.