جنگ ۱۲ روزه و سلامت روان؛ نشانه‌هایی که بعد از آن ماند و راه بهبود
چند ماه از جنگ ۱۲ روزه گذشته، اما صدای یک انفجار در فیلم یا عبور یک هواپیما هنوز دل خیلی‌ها را می‌لرزاند.
فهرست مطالب این مقاله (۷ بخش)
بعد از رویدادی مثل جنگ ۱۲ روزه، واکنش‌هایی مثل حساسیت به صدا، بی‌خوابی، یادآوری‌های ناخواسته و نگرانی از تکرار رایج است و معمولاً کم‌کم کمتر می‌شود. اگر این واکنش‌ها ماه‌ها ادامه داشت، شدت گرفت یا زندگی را محدود کرد، ممکن است نشانه‌ی استرس پس از سانحه باشد و درمان مؤثر وجود دارد.
جنگ ۱۲ روزه و سلامت روان موضوعی است که هنوز در خیلی از خانه‌ها حرفش زده نمی‌شود. روزهای پرصدا تمام شد، اما بدن و ذهن به این سرعت «تمام شد» را باور نمی‌کنند. مؤسسه‌ی ملی سلامت روان آمریکا توضیح می‌دهد که بعد از رویدادهای آسیب‌زا، بیشتر افراد واکنش‌های کوتاه‌مدتی دارند که به‌تدریج کم می‌شوند؛ اما برای بعضی، این واکنش‌ها ماندگار می‌شوند.
کدام واکنش‌ها بعد از جنگ رایج است؟
- حساسیت به صدا: صدای ترقه، بسته شدن در یا عبور هواپیما باعث جا خوردن شدید می‌شود.
- یادآوری‌های ناخواسته: تصویر یا صدایی از آن روزها بی‌اجازه به ذهن برمی‌گردد.
- گوش‌به‌زنگی: احساس اینکه هر لحظه ممکن است چیزی اتفاق بیفتد.
- اجتناب: پرهیز از اخبار، مکان‌ها یا حرف زدن درباره‌ی آن روزها.
- تغییر خواب و اشتها.
مرکز ملی PTSD آمریکا این یادآورها را «محرک» می‌نامد و توضیح می‌دهد که شناختن آن‌ها اولین قدم برای کم کردن اثرشان است.
تفاوت واکنش طبیعی با استرس پس از سانحه
واکنش طبیعی به مرور کمتر می‌شود و زندگی روزمره را متوقف نمی‌کند. استرس پس از سانحه (PTSD) زمانی مطرح می‌شود که نشانه‌ها بیش از یک ماه ادامه دارند، شدیدند و روی کار، خواب، رابطه‌ها و احساس امنیت اثر جدی می‌گذارند. تشخیص با متخصص است، نه با فهرست‌های اینترنتی؛ اما خبر خوب این است که درمان‌های مؤثر روان‌شناختی برای آن وجود دارد.
چه کارهایی به بهبود کمک می‌کند؟
- اسم گذاشتن روی احساس: «الان ترسیدم چون صدا شبیه آن روزها بود.»
- برگشتن به روال: کار، ورزش سبک، دیدار با دوستان.
- حرف زدن با کسی که قضاوت نمی‌کند.
- کم کردن الکل و کافئین که اضطراب و بی‌خوابی را بیشتر می‌کنند.
- تمرین‌های آرام‌سازی مثل تنفس عمیق و شل کردن عضله‌ها.
اثر آن روزها بر بدن را نادیده نگیر
بعضی‌ها چند ماه بعد از دوره‌ی پرتنش، متوجه ریزش موی زیاد، تغییر وزن یا بدتر شدن جوش و التهاب پوست می‌شوند. این تغییرات اغلب با فاصله ظاهر می‌شوند و ارتباطشان با استرس دیده نمی‌شود. انجمن پوست آمریکا چند بیماری پوست و مو را فهرست کرده که با استرس تشدید می‌شوند.
اگر بچه‌ها هم آن روزها را دیدند
کودکان ممکن است ترسشان را با بدقلقی، شب‌ادراری، چسبیدن به والدین یا بازی‌های تکراری نشان دهند. مقاله‌ی جداگانه‌ی ما درباره‌ی گفت‌وگو با کودکان درباره‌ی جنگ، راه‌های عملی را توضیح داده است.
ریرا کجای این مسیر است؟
اگر استرس آن روزها روی وزن و تغذیه‌ات اثر گذاشته، مشاوره‌ی تغذیه و رژیم‌درمانی و اگر ریزش مو شروع شده، آنالیز و بررسی ریزش مو می‌تواند کمک کند. خدمات ما در شرایط بحرانی چطور ادامه پیدا می‌کند؟ صفحه‌ی ریرا در روزهای بحران را ببین.
بیشتر بدانید
- استرس جنگ چه عوارضی بر بدن و ذهن دارد و چه کمکی از ما برمی‌آید؟
- بعد از جنگ ۴۵ روزه‌ی اخیر؛ وقتی اضطراب تمام نمی‌شود چه کنیم؟
- اخبار جنگ و اضطراب؛ چطور خبر را دنبال کنیم و آرام بمانیم؟
- صفحه‌ی ریرا در روزهای بحران
- همه‌ی خدمات سلامت روان در بحران
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته می‌شود.
پرسش‌های پرتکرار
بعد از چند ماه هنوز با صدای بلند می‌ترسم؛ طبیعی است؟
ممکن است؛ اما اگر شدید است یا زندگی‌ات را محدود کرده، با روان‌شناس صحبت کن. درمان‌های مؤثری برای آن وجود دارد.
PTSD را چطور تشخیص می‌دهند؟
با ارزیابی متخصص سلامت روان بر اساس نوع، شدت و مدت نشانه‌ها؛ خودتشخیصی اینترنتی کافی نیست.
آیا حرف نزدن درباره‌ی آن روزها بهتر است؟
اجتناب طولانی معمولاً به بهبود کمک نمی‌کند. حرف زدن در فضایی امن و با فرد مورد اعتماد مفیدتر است.
اگر سؤالت درباره‌ی شرایط خودت است، مشاوره‌ی اول رایگان است؛ کارشناس ریرا تماس می‌گیرد و وقت معاینه را هماهنگ می‌کند.
خدمات ریرا در این روزها