لک و ملاسمای بارداری؛ بعد از زایمان و در دوران شیردهی چه کنیم؟
ملاسما لک قهوه‌ای قرینه روی گونه، پیشانی و پشت لب است که در بارداری شایع است. در بخشی از زنان بعد از زایمان کمرنگ میشود و در بعضی میماند. ضدآفتاب هر روزه پایه‌ی درمان است. بسیاری از کرم‌های قوی روشن‌کننده در شیردهی مجاز نیستند و کرم‌های ناشناس ممکن است جیوه داشته باشند.
خیلی از زن‌ها در ماه‌های میانی بارداری متوجه می‌شوند روی گونه‌ها، پیشانی یا بالای لبشان لکه‌های قهوه‌ای پیدا شده است. به این لک‌ها «ماسک بارداری» یا ملاسما می‌گویند. سؤال اصلی بعد از زایمان این است: این لک‌ها خودشان می‌روند؟ و در دوران شیردهی چه کاری مجاز است؟
در ری‌را بررسی لک و درمان‌های روشن کردن پوست با دکتر عبدالله کوچکسرایی است. این مقاله بخشی از راهنمای کامل مراقبت‌های بعد از زایمان است.
ملاسما چرا ایجاد میشود؟
ملاسما حاصل فعال‌تر شدن سلول‌های رنگ‌ساز پوست است. هورمون‌های بارداری، نور خورشید و ژنتیک سه عامل اصلی‌اند. انجمن پوست آمریکا توضیح می‌دهد که نور خورشید و حتی نور مرئی و گرما می‌توانند ملاسما را تیره‌تر کنند. برای همین ملاسما در تابستان بدتر و در زمستان بهتر به نظر می‌رسد. در پوست‌های گندمی و تیره‌تر هم شایع‌تر است.
بعد از زایمان چه اتفاقی می‌افتد؟
در بخشی از زنان، ملاسمای بارداری در ماه‌های بعد از زایمان کمرنگ میشود. در گروهی دیگر، به‌خصوص اگر در معرض آفتاب زیاد بوده‌اند، سابقه‌ی خانوادگی دارند یا قرص ضدبارداری هورمونی شروع کرده‌اند، لک باقی میماند. ملاسما بیماری مزمنی است که کنترل میشود، اما ممکن است دوباره برگردد.
پایه‌ی درمان: آفتاب
- ضدآفتاب با طیف گسترده و SPF حداقل ۳۰ را هر روز صبح بزن و در روزهای بیرون از خانه تمدید کن.
- ضدآفتاب‌های رنگی که آهن اکسید دارند در برابر نور مرئی هم محافظت بیشتری می‌کنند.
- کلاه لبه‌دار و پرهیز از آفتاب ظهر کمک بزرگی است.
بدون محافظت از آفتاب، هیچ درمانی برای ملاسما دوام ندارد.
شیردهی و کرم‌های روشن‌کننده
بعضی از درمان‌های رایج ملاسما، مثل کرم‌های قوی ترکیبی که چند دارو را با هم دارند، در دوران شیردهی محدودیت دارند یا ایمنی آن‌ها کامل مشخص نیست. انتخاب کرم در این دوره باید با پزشک باشد. چند ماده‌ی ملایم‌تر با سابقه‌ی ایمنی بهتر وجود دارد که پزشک بسته به شدت لک انتخاب می‌کند.
یک هشدار جدی: سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درباره‌ی کرم‌های روشن‌کننده‌ی بدون مجوز که جیوه دارند هشدار داده است. جیوه از پوست جذب میشود و برای مادر و نوزاد خطرناک است. کرم‌های «سفیدکننده‌ی سریع» بدون برچسب و مجوز را هرگز استفاده نکن. روشن‌سازی پوست و هشدار کرم‌های خطرناک
درمان‌های مطب
بعد از شیردهی یا با نظر پزشک، روش‌هایی مثل لایه‌برداری‌های سطحی ملایم و برنامه‌های روشن‌سازی پوست بررسی می‌شوند. لیزرها در ملاسما باید با احتیاط زیاد استفاده شوند، چون گرمای زیاد میتواند لک را بدتر کند. در ملاسما «کمتر و آهسته‌تر» معمولاً بهتر از «قوی و سریع» است.
لک‌های دیگر بعد از زایمان
تیره شدن خط وسط شکم، نوک سینه و زیر بغل هم در بارداری شایع است و معمولاً در ماه‌های بعد از زایمان کمرنگ میشود. اگر لکی تازه پیدا شده که شکل نامنظم دارد، تغییر رنگ می‌دهد یا خونریزی می‌کند، باید معاینه شود. بیماری‌های رایج پوست و مو بعد از زایمان
عادت‌های کوچک، اثر بزرگ
گرما هم مثل آفتاب میتواند ملاسما را تحریک کند. ایستادن طولانی کنار اجاق، سونا و حمام خیلی داغ را کم کن. از شستن و ساییدن شدید صورت با لیف یا اسکراب پرهیز کن؛ تحریک پوست، لک را تیره‌تر می‌کند. اگر بعد از زایمان قرص ضدبارداری هورمونی شروع کرده‌ای و لکت بدتر شده، این را با پزشک زنان در میان بگذار تا گزینه‌های دیگر بررسی شوند.
چقدر صبر کنیم؟
اگر ملاسما بعد از زایمان کمرنگ میشود، معمولاً در شش ماه تا یک سال این روند دیده میشود. اگر در این مدت تغییری نکرد یا تیره‌تر شد، برای درمان مراجعه کن.
رزرو
برای بررسی نوع لک و انتخاب درمانی که با شیردهی‌ات سازگار باشد، وقت معاینه با دکتر عبدالله کوچکسرایی بگیر.
بیشتر بدانید
- روشن‌سازی پوست و درمان لک؛ روش‌های ایمن و هشدار درباره‌ی کرم‌های خطرناک
- تغذیه در زمان بارداری؛ اصول ساده برای سلامت مادر و جنین
- رژیم مادر حامله؛ در بارداری چقدر وزن اضافه کنیم و رژیم لاغری مجاز است؟
- صفحه‌ی وایتنینگ
- همه‌ی خدمات بارداری، شیردهی و کودک
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.