بعد از جنگ ۴۰ روزه؛ پوست و موی خسته را چطور به حالت عادی برگردانیم؟
استرس چندهفتهای، برخلاف یک شوک کوتاه، هورمون‌های استرس را برای مدت طولانی بالا نگه می‌دارد و خواب، تغذیه و سیستم ایمنی را به هم می‌زند. نتیجه میتواند ریزش موی طولانی‌تر، شعله‌ور شدن بیماری‌های پوستی و ظاهر خسته‌ی پوست باشد. برگشت به حالت عادی با خواب، تغذیه، مراقبت ساده‌ی پوست و درمان به‌موقع مشکلات ماندگار ممکن است.
جنگ ۴۰ روزه برای خیلی‌ها یعنی بیش از شش هفته بیدار ماندن با خبرها، نگرانی برای عزیزان و زندگی در حالت آماده‌باش. وقتی استرس این‌قدر طولانی می‌شود، بدن فقط «یک ضربه» نمی‌خورد؛ کل تنظیماتش عوض می‌شود. پوست و مو از اولین جاهایی‌اند که این تغییر را نشان می‌دهند.
این مقاله را دکتر عبدالله کوچکسرایی نوشته است و بخشی از کورتیزول با پوست و مو چه می‌کند است. برای اثرات روانی، مقاله‌ی اضطراب بعد از جنگ ۴۰ روزه را بخوان.
استرس طولانی با استرس کوتاه چه فرقی دارد؟
در استرس کوتاه، بدن کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌کند و بعد از پایان خطر به حالت عادی برمی‌گردد. اما در استرس چندهفتهای، این سیستم خاموش نمی‌شود. مرکز ملی PTSD آمریکا در بررسی اثر استرس طولانی جنگ بر غیرنظامیان، به خستگی مزمن، اختلال خواب، اضطراب و افسردگی اشاره می‌کند. همه‌ی این‌ها مستقیم یا غیرمستقیم روی پوست و مو اثر دارند.
- مو: ریزش ممکن است طولانی‌تر از ریزش بعد از یک شوک کوتاه باشد، چون چند موج پشت سر هم وارد فاز استراحت شده‌اند.
- پوست: سد پوستی ضعیف‌تر می‌شود، التهاب بیشتر می‌شود و پوست کدر و خسته به نظر می‌رسد.
- بیماری‌های مزمن: پسوریازیس، اگزما و کهیر ممکن است شعله‌ور شوند.
یک پژوهش اوکراینی روی بیماران پسوریازیس نشان داد که در سال اول جنگ، حدود ۶۱ درصد بیماران تشدید بیماری داشتند؛ در حالی که این عدد در سال اول همه‌گیری کرونا حدود ۳۶ درصد بود. بیشتر بیماران تشدید را به جنگ نسبت دادند. این پژوهش کوچک بود، اما نشان می‌دهد استرس جنگ میتواند از بسیاری از بحران‌های دیگر قوی‌تر باشد.
داده‌ی ایرانی
درباره‌ی پوست و موی مردم ایران بعد از جنگ ۴۰ روزه هنوز پژوهش منتشرشده‌ای پیدا نکردیم. آنچه می‌گوییم بر اساس سازوکارهای شناخته‌شده‌ی استرس و تجربه‌ی جنگ‌های دیگر است.
برنامه‌ی برگشت: قدم‌به‌قدم
- خواب را برگردان: ساعت خواب و بیداری ثابت، کم کردن اخبار قبل از خواب و تاریکی اتاق. اخبار جنگ و اضطراب
- تغذیه را منظم کن: پروتئین در هر وعده، میوه و سبزی، و پرهیز از رژیم‌های سخت که ریزش مو را بیشتر می‌کنند. نظم غذایی بعد از بحران
- مراقبت پوست را ساده کن: شوینده‌ی ملایم، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب. فعلاً سراغ لایه‌برداری‌های قوی نرو.
- مو را اذیت نکن: بستن سفت، حرارت زیاد و رنگ‌های قوی را چند ماه کنار بگذار.
- تحرک: پیاده‌روی روزانه یکی از ساده‌ترین راه‌های کاهش هورمون‌های استرس است.
چه وقت باید درمان کرد؟
اگر بعد از چند ماه ریزش مو کم نشده، نواحی بیمو پیدا شده یا بیماری پوستی‌ات با مراقبت معمول کنترل نمی‌شود، وقت معاینه است. بررسی آهن، ویتامین D و تیروئید معمولاً اولین قدم است. برای ریزش‌های طولانی، روش‌هایی مثل مزوتراپی مو یا PRP مو بعد از معاینه بررسی می‌شوند. تلوژن افلوویوم؛ ریزش مو بعد از استرس
وزن و کورتیزول
خیلی‌ها بعد از دوره‌های استرس طولانی متوجه افزایش وزن، به‌خصوص دور شکم، می‌شوند. این موضوع را در مقاله‌ی چاقی کورتیزولی توضیح داده‌ایم.
کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان هم بعد از دوره‌های طولانی استرس ممکن است ریزش مو، جوش، خارش یا عادت به کندن مو و ناخن پیدا کنند. این نشانه‌ها گاهی راه بیان اضطرابی است که با کلمات گفته نمی‌شود. اگر چنین چیزی در فرزندت دیدی، علاوه بر معاینه‌ی پوست، با او درباره‌ی نگرانی‌هایش حرف بزن. راهنمای صحبت با کودکان درباره‌ی جنگ را در مجله‌ی ری‌را منتشر کرده‌ایم.
یادت باشد بدن برای برگشتن از ماه‌ها فشار، به همان اندازه زمان لازم دارد. صبور بودن با خودت هم بخشی از درمان است.
رزرو
برای معاینه‌ی ریزش مو یا مشکلات پوستی بعد از این دوره، وقت معاینه با دکتر عبدالله کوچکسرایی بگیر.
بیشتر بدانید
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته می‌شود.