ریزش موی زنان؛ از الگوی زنانه و کمبود آهن تا تیروئید، PCOS و راههای درمان
ریزش موی زنان اغلب ترکیبی از چند علت است: ریزش با الگوی زنانه که با پهن شدن فرق سر خود را نشان میدهد، کمبود آهن و فریتین پایین، بیماری تیروئید، سندرم تخمدان پلیکیستیک، رژیمهای سخت و تغییرات بعد از زایمان. تشخیص با معاینه، تریکوسکوپی و آزمایش خون انجام میشود. درمان میتواند اصلاح کمبودها، داروی موضعی یا خوراکی با تجویز پزشک و روشهایی مثل PRP یا مزوتراپی مو باشد. فیناستراید در بارداری ممنوع است و در سن باروری با احتیاط کامل بررسی میشود.
ریزش مو در زنان معمولاً با یک صحنهی آشنا شروع میشود: کش مو که قبلاً دو دور میپیچید حالا سه دور میخورد، فرق سر زیر نور حمام پهنتر به نظر میرسد، یا موهای جمعشده در برس بیشتر از همیشه است. ریزش موی زنان اغلب تدریجی است و معمولاً بیش از یک علت دارد؛ برای همین یک شامپو یا یک قرص بهندرت کل ماجرا را حل میکند.
در این مقاله علتهای رایج ریزش مو در زنان را یکییکی مرور میکنیم، میگوییم هر کدام چه نشانهای دارد و درمان از کجا شروع میشود. نوشته زیر نظر دکتر عبدالله کوچکسرایی آماده شده که در ریرا ریزش مو را بررسی و درمان میکند. برای نگاه کلیتر به همهی انواع ریزش، راهنمای جامع درمان ریزش مو را ببین.
ریزش موی زنان چه علتهایی دارد؟
رایجترین علتهای ریزش مو در زنان ریزش با الگوی زنانه، کمبود آهن، بیماریهای تیروئید، سندرم تخمدان پلیکیستیک، رژیمهای سخت، زایمان و یائسگی، و عادتهای آرایشی کشندهاند. انجمن پوست آمریکا در فهرست علتهای ریزش مو یادآوری میکند که بسیاری از اینها با هم همپوشانی دارند؛ مثلاً زنی که ژنتیک ریزش زنانه دارد، با کمبود آهن یا بعد از یک رژیم سخت ریزش شدیدتری تجربه میکند.
برای همین در معاینه، پرسشها فقط دربارهی مو نیست: قاعدگی، بارداریها، رژیم غذایی، داروها، خواب، فشار روانی و سابقهی خانوادگی همه بخشی از تصویرند.
ریزش موی الگوی زنانه چه شکلی دارد؟
ریزش موی الگوی زنانه (FPHL) با نازک شدن تدریجی موهای بالای سر و پهن شدن فرق وسط شروع میشود، در حالی که خط رویش جلوی پیشانی معمولاً سر جایش میماند. این همان ریزش ارثی است که در زنان شکل متفاوتی با مردان دارد و به ندرت به طاسی کامل میرسد.
انجمن پوست آمریکا توضیح میدهد که این نوع ریزش میتواند از نوجوانی تا بعد از یائسگی شروع شود و در سالهای بعد از یائسگی شایعتر است. فولیکولها کمکم کوچک میشوند، تارها نازکتر و کوتاهتر میشوند و حجم کلی مو کم میشود. در تریکوسکوپی، تفاوت زیاد ضخامت تارها در ناحیهی بالای سر نسبت به پشت سر یکی از نشانههای مهم آن است. هر چه این ریزش زودتر شناخته شود، شانس حفظ موهای موجود بیشتر است، چون درمانها روی فولیکولهایی که هنوز فعالاند بهتر اثر میگذارند.
مشاورهی رایگان مزوتراپی مو با دکتر عبدالله کوچکسراییاگر میخواهی بدانی این درمان برای شرایط خودت مناسب است، فرم کوتاه درخواست مشاوره را بفرست؛ کارشناس ریرا تماس میگیرد و وقت معاینه را هماهنگ میکند.
درخواست مشاورهی رایگان آشنایی با دکتر عبدالله کوچکسراییکمخونی و فریتین پایین چه ربطی به ریزش مو دارند؟
کمبود آهن یکی از شایعترین علتهای قابل درمان ریزش مو در زنان است و حتی پیش از آنکه کمخونی واقعی پیدا شود، پایین بودن فریتین (ذخیرهی آهن بدن) میتواند با ریزش منتشر همراه باشد. قاعدگیهای سنگین، بارداریهای پشت سر هم، رژیم گیاهخواری بدون برنامه، اهدای مکرر خون و مشکلات گوارشی که جذب آهن را کم میکنند، از دلیلهای رایجاند.
آکادمی پوست آمریکا (AAD) کمبود آهن را یکی از علتهای رایج ریزش مو در زنان میداند؛ کمخونی فقر آهن معمولاً با خستگی، رنگپریدگی، تنگی نفس با فعالیت کم یا تپش قلب هم همراه است. تشخیص با آزمایش خون است و مکمل آهن باید با نظر پزشک مصرف شود. دلیلش روشن است: آهن اضافه هم عارضه دارد و گاهی پشت کمبود آهن، یک خونریزی یا بیماری گوارشی پنهان است که باید پیدا شود.
اگر فریتین پایین بود، معمولاً چند ماه طول میکشد تا ذخیره پر شود و بعد از آن هم مو زمان لازم دارد تا تراکمش برگردد. در این مدت صبر و پیگیری آزمایش مهمتر از عوض کردن پشت سر هم محصولات است.
تیروئید چطور باعث ریزش مو در زنان میشود؟
هم کمکاری و هم پرکاری تیروئید میتوانند چرخهی رشد مو را به هم بزنند و ریزش منتشر و نازک شدن تارها ایجاد کنند. بیماریهای تیروئید در زنان چند برابر مردان شایعاند و گاهی اولین نشانهای که فرد متوجهش میشود همین ریزش است.
نشانههای همراهی که باید به پزشک بگویی: خستگی و خوابآلودگی، سرمایی بودن، یبوست و پوست خشک در کمکاری؛ یا تپش قلب، گرمایی بودن، لرزش دست و کاهش وزن بیدلیل در پرکاری. با تنظیم دارو و رسیدن هورمونها به حد طبیعی، ریزش معمولاً در طول چند ماه آرام میشود. اگر ریزش بعد از تنظیم تیروئید ادامه داشت، احتمال یک علت همزمان مثل ریزش الگوی زنانه بررسی میشود.
سندرم تخمدان پلیکیستیک و ریزش مو چه ارتباطی دارند؟
در سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، بالا بودن نسبی هورمونهای مردانه میتواند باعث ریزش مو در بالای سر با الگویی شبیه ریزش ارثی شود، در حالی که همزمان موی صورت و بدن بیشتر میشود. بینظمی یا فاصلهی زیاد قاعدگی، جوشهای مقاوم دور فک و چانه و افزایش وزن بهخصوص در ناحیهی شکم از نشانههای همراهاند.
تشخیص این سندرم با شرح حال، معاینه، آزمایش هورمونها و گاهی سونوگرافی است و درمانش اغلب با همکاری پزشک زنان انجام میشود. کنترل وزن و مقاومت به انسولین، و در بعضی موارد داروهایی که اثر هورمونهای مردانه را کم میکنند، هم به چرخهی قاعدگی و هم به مو کمک میکنند. انتخاب این داروها فقط با پزشک است، چون بسیاری از آنها در دوران بارداری مجاز نیستند و نیاز به پیشگیری مطمئن از بارداری دارند.
آیا رژیمهای سخت لاغری باعث ریزش مو میشوند؟
بله؛ کاهش وزن سریع، رژیمهای بسیار کمکالری و کمبود پروتئین از علتهای شناختهشدهی ریزش منتشر موقتاند که معمولاً دو تا سه ماه بعد از شروع رژیم ظاهر میشود. بدن در کمبود انرژی، ساختن مو را که برای زنده ماندن ضروری نیست عقب میاندازد و موهای بیشتری وارد فاز استراحت و ریزش میشوند.
همین سازوکار بعد از عملهای کاهش وزن و دورههای طولانی گرسنگی هم دیده میشود. پیشگیری سادهتر از درمان است: کاهش وزن آهسته، پروتئین کافی در هر وعده و توجه به آهن، روی و ویتامین D. اگر بعد از یک رژیم ریزش شروع شده، معمولاً با برگشت به تغذیهی کافی موها در طول چند ماه برمیگردند؛ اما اگر ریزش ادامه داشت، معاینه لازم است تا ریزش ارثی پنهان یا کمبود دیگری نادیده نماند.
بعد از زایمان و در یائسگی چه اتفاقی برای موهای زنان میافتد؟
بعد از زایمان، موهایی که در بارداری بیشتر در فاز رشد مانده بودند با هم وارد ریزش میشوند و در یائسگی، کم شدن استروژن میتواند ریزش الگوی زنانه را آشکارتر کند. اولی معمولاً گذراست و دومی بیشتر به پیگیری و درمان نیاز دارد.
دربارهی ریزش بعد از زایمان، زمان شروع، مدت معمول و نشانههایی که میگویند باید معاینه شوی را در ریزش مو بعد از زایمان مفصل نوشتهایم. در سالهای نزدیک به یائسگی، علاوه بر نازک شدن تارها، پوست سر خشکتر میشود و موها شکنندهتر میشوند. در این دوره هم پیش از هر درمانی، تیروئید و آهن دوباره بررسی میشوند، چون تغییرات این سالها گاهی با کمبودهای قابل درمان همزمان میشود.
آیا بستن محکم مو و آرایش مو هم ریزش ایجاد میکند؟
بله؛ بستن مداوم و سفت مو، گیرهها و کشهای فلزی، بافتهای سفت، اکستنشن سنگین و شال یا مقنعهی تنگ که همیشه از یک نقطه میکشد، میتوانند ریزش کششی بدهند. این ریزش بیشتر در لبهی پیشانی و شقیقهها دیده میشود.
حرارت زیاد سشوار و اتو، رنگ و دکلرهی پشت سر هم و صافکنندههای شیمیایی هم ساقهی مو را میشکنند؛ این شکستن با ریزش از ریشه فرق دارد، اما حجم مو را کم میکند. شل بستن مو، عوض کردن جای بستن، استفاده از کشهای پارچهای نرم و فاصله دادن بین رنگها کمک میکند. اگر لبهی جلوی سر کمپشت شده، زود بررسی شو؛ ریزش کششی در مراحل اول برگشتپذیرتر است.
درمان ریزش موی زنان چیست؟
درمان ریزش موی زنان با اصلاح علتهای قابل درمان مثل کمبود آهن و اختلال تیروئید شروع میشود و برای ریزش الگوی زنانه، داروی موضعی یا خوراکی با تجویز پزشک و در صورت نیاز روشهایی مثل PRP یا مزوتراپی مو به آن اضافه میشود.
- ماینوکسیدیل: شکل موضعی آن پرکاربردترین داروی ریزش الگوی زنانه است و پزشک گاهی شکل خوراکی با دوز کم را هم بررسی میکند. در هفتههای اول ممکن است ریزش کمی بیشتر شود و اثر واقعی بعد از چند ماه دیده میشود. در بارداری و شیردهی مصرف آن با پزشک بررسی میشود.
- داروهای ضدهورمون مردانه: در بعضی زنان، بهخصوص همراه با نشانههای PCOS، پزشک ممکن است داروهایی مثل اسپیرونولاکتون را بررسی کند. این داروها در بارداری ممنوعاند و به پیشگیری مطمئن از بارداری نیاز دارند.
- فیناستراید: مصرفش در بارداری ممنوع است؛ زنی که ممکن است باردار شود هم آن را فقط وقتی میگیرد که پزشک با احتیاط کامل و پیشگیری مطمئن از بارداری تصمیم گرفته باشد، چون این دارو رشد اندامهای جنین پسر را مختل میکند. گاهی در زنان بعد از یائسگی بررسی میشود. توضیح بیشتر در دارو درمانی مو.
- PRP مو: در ریزش الگوی زنانه هم بررسی شده و اغلب در کنار دارو استفاده میشود. PRP مو
- مزوتراپی مو: بهخصوص در کمپشتی منتشر بعد از اصلاح علتهای زمینهای، بهعنوان کمک به بازگشت تراکم مطرح میشود. مزوتراپی مو
- پوشاندن و آرایش مو: تغییر مدل برش، پودرها و اسپریهای رنگی پوست سر و حالت دادن ملایم میتواند در دورهی درمان به اعتمادبهنفس کمک کند.
اگر بین PRP و مزوتراپی مردد هستی، فرق آنها را در PRP مو یا مزوتراپی مو؛ کدام مناسبتر است توضیح دادهایم. هر درمانی که انتخاب شود، ارزیابی منصفانهاش بعد از چند ماه است، نه چند هفته.
کی ریزش موی زنان نیاز به بررسی فوری دارد؟
اگر ریزش ناگهانی و شدید است، ناحیهای کاملاً بیمو پیدا شده یا ریزش با نشانههای هورمونی و عمومی همراه است، زودتر معاینه شو.
- یک یا چند ناحیهی گرد و صاف بیمو؛ در این حالت ریزش موی سکهای و رابطهاش با استرس را هم بخوان.
- درد، سوزش، قرمزی یا پوستهی ضخیم پوست سر.
- بینظمی قاعدگی همراه با رشد موی صورت، جوش زیاد یا صدای بمتر.
- خستگی شدید، تپش قلب یا رنگپریدگی.
- ریزش منتشر شدید بعد از یک بیماری یا فشار روانی سنگین؛ ریزش مو بعد از استرس و روزهای جنگ ۴۰ روزه دربارهی همین نوع است.
درمان ریزش موی زنان در ریرا؛ با دکتر عبدالله کوچکسرایی
در ریرا بررسی ریزش موی زنان با دکتر عبدالله کوچکسرایی است؛ دکترای حرفهای پزشکی که بیش از سی سال کار پزشکی کرده و پانزده سال اخیر را به پوست، مو و زیبایی اختصاص داده است. آموزشهای او در زمینهی PRP و مزوتراپی از کارگاهها و سمینارهای همین حوزه است و در ریرا علاوه بر این دو روش، مراقبت از موی کاشتهشده را هم بر عهده دارد.
برای زنان، جلسهی اول معمولاً بیشتر از یک معاینهی ساده است: پرسش دربارهی قاعدگی، بارداری و شیردهی، رژیم و داروها، بررسی آزمایشها و آنالیز و تریکوسکوپی مو. بعد، اگر لازم باشد، ارجاع به پزشک زنان یا غدد برای کنترل علت هورمونی هم انجام میشود. قاعدهی کار او «درمان به اندازهی نیاز، نه بیشتر» است؛ اگر ریزش تو با اصلاح آهن یا گذشت زمان آرام میشود، درمان اضافه پیشنهاد نمیشود.
مشاورهی اول رایگان است. اگر بخواهی قبل از آن تصویر اولیهای داشته باشی، نیازسنجی رایگان مو را پر کن و بعد از فرم درخواست مشاورهی رایگان ریرا پیام بفرست تا کارشناس ریرا تماس بگیرد و وقت معاینه را هماهنگ کند. آزمایشهای اخیرت را همراه بیاور.
بیشتر بدانید
- ریزش موی سکهای و استرس؛ چه ارتباطی دارند؟
- بعد از جنگ ۴۰ روزه؛ پوست و موی خسته را چطور به حالت عادی برگردانیم؟
- سفید شدن مو از استرس؛ افسانه یا واقعیت علمی؟
- صفحهی مزوتراپی مو
- همهی خدمات مو و پوست سر
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمیگیرد. تصمیم درمانی همیشه بعد از ارزیابی حضوری گرفته میشود.
